Tu znajdziesz odpowiedzi na Twoje pytania.

Współczesny świat reklamy jest nieodłącznie związany z prawami autorskimi, które chronią zarówno twórców, jak i ich dzieła. W miarę jak media cyfrowe i społecznościowe stają się coraz bardziej dominujące, zrozumienie i przestrzeganie praw autorskich staje się kluczowe dla wszystkich uczestników branży reklamowej, od agencji po indywidualnych twórców.

W artykule przyjrzymy się podstawowym zagadnieniom związanym z prawami autorskimi w reklamie. Omówimy również, jak unikać najczęstszych błędów, które mogą prowadzić do sporów prawnych i finansowych.

Reklama jako utwór w rozumieniu prawa autorskiego

Przedmiotem ochrony prawno-autorskiej jest każdy przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze, ustalony w jakiejkolwiek postaci. Utwory reklamowe, ze względu na swoje promocyjne przeznaczenie, mogą zawierać różnorodne elementy, takie jak muzyka, tekst czy fotografia. Należy pamiętać, że ochroną objęty jest wyłącznie sposób wyrażenia, a nie idea, koncepcja czy pomysł.

Takie podejście można uznać za niesprawiedliwe i nieadekwatne do specyfiki tworzenia materiałów reklamowych. Co istotne, nie zawsze jest konieczne fizyczne utrwalenie utworu; wystarczy, że utwór zostanie ustalony, co oznacza jego zaistnienie w świadomości innych osób niż twórca. Uważam, że jeśli ktoś zaprezentuje oryginalny pomysł na realizację kampanii, opisując, jak mają wyglądać poszczególne jej elementy w taki sposób, aby inni mogli „zrozumieć” utwór, będą podstawy do uznania tej osoby za twórcę utworu. Jednak orzecznictwo sądowe podchodzi do tego dość rygorystycznie.

Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 12 kwietnia 2017 r. w sprawie o sygn. akt: I ACa 173/16 stwierdził: "działania powoda polegające na idei kampanii reklamowej nie doprowadziły do powstania utworu (...). Ochroną przewidzianą w ww. ustawie objęte są bowiem takie przejawy działalności, które łącznie muszą odznaczać się: twórczym, oryginalnym i indywidualnym charakterem. Ochroną prawa autorskiego nie są natomiast objęte idee i pomysły. Prowadzenie kampanii reklamowej w mediach elektronicznych i społecznościach jest obecnie powszechnie stosowanym rozwiązaniem w branży reklamowej. Powód nie zaprezentował natomiast żadnego innego dokumentu będącego efektem jego twórczej działalności w postaci konkretnego projektu kampanii, który spełniałby przesłanki określone w art. 1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych".

Osobiste prawa autorskie w reklamie

Twórcy utworu przysługują autorskie prawa osobiste, które mają chronić nieograniczoną w czasie i niepodlegającą zrzeczeniu się lub zbyciu więź twórcy z utworem. Jednak w przypadku utworów reklamowych, twórcy są ograniczeni w korzystaniu ze swoich osobistych praw autorskich, ze względu na nadrzędny interes zamawiającego reklamę, np.:

• anonimowe udostępnianie utworu w celach promocyjnych zamawiającego,
• wyrażenie zgody na dokonywanie zmian w utworze reklamowym koniecznych do celów kampanii,
• dopuszczalny kontekst wykorzystania utworu reklamowego.

{{widget36}}

W celu uniknięcia wątpliwości, umowa z twórcą powinna precyzować te ograniczenia. Alternatywnym rozwiązaniem, bardzo często spotykanym w praktyce, jest zobowiązanie twórcy do powstrzymania się od wykonywania osobistych praw autorskich lub zezwolenie innej osobie na wykonywanie praw w jego imieniu. Majątkowe prawa autorskie w reklamie W zdecydowanej większości przypadków, twórcy przysługują również autorskie prawa majątkowe do utworu, które mają chronić jego interes ekonomiczny i mają na celu zabezpieczenie prawidłowej eksploatacji utworu. Uprawniają one do wyłącznego korzystania z utworu, rozporządzania nim oraz wynagrodzenia za korzystanie z utworu. W takich przypadkach konieczne jest rozporządzenie majątkowymi prawami autorskimi w umowie. Na podstawie takiego rozporządzenia, agencja i zamawiający uzyskują prawo do korzystania z utworu na potrzeby kampanii reklamowej. Podkreślam, że do skutecznego przeniesienia autorskich praw majątkowych lub udzielenia licencji wyłącznej dojdzie, jeżeli umowa zostanie zawarta w formie pisemnej. Więcej informacji na temat możliwych sposobów rozporządzenia tymi prawami znajdziesz w poniższych artykułach:

‍Różnice między przeniesieniem praw autorskich a udzieleniem licencji

‍Umowa przeniesienia praw autorskich - 6 kwestii, o których musisz pamiętać

‍Jak nie stracić na przekazaniu praw autorskich do utworu? Praktyczne wskazówki dotyczące wynagrodzenia w umowie o przeniesienie autorskich praw majątkowych

‍Istnieją jednak pewne wyjątki, które w praktyce bardzo często znajdują zastosowanie:

• utwór pracowniczy - w przypadku utworów stworzonych w ramach stosunku pracy, prawa autorskie majątkowe do utworu nabywa pracodawca, chyba że umowa stanowi inaczej. Wobec powyższego, jeżeli w umowie nie znajdą się postanowienia dotyczące rozporządzenia tymi prawami, zastosowanie znajdzie wskazana zasada ustawowa;
• utwór audiowizualny -  w przypadku utworów audiowizualnych, istnieje domniemanie, że prawa majątkowe do eksploatacji nabywa producent. Producentem jest osoba lub podmiot, z inicjatywy którego powstaje utwór i który ponosi odpowiedzialność za jego realizację. Agencje reklamowe często pełnią rolę producenta, organizując pracę, zawierając umowy z twórcami i nadając ostateczny kształt dziełu. To domniemanie można obalić, dlatego kwestie te powinny zostać wyraźnie uregulowane w umowie i odzwierciedlone w rzeczywistości.

Współtwórcy reklamy

W działalności marketingowej utwór rzadko jest dziełem jednego twórcy. Reklama zazwyczaj jest tworzona przez większą grupę osób, które w świetle prawa autorskiego mogą być traktowane jako współautorzy, przy czym wkład twórczy każdego z autorów powinien być widoczny i mieć wpływ na ostateczny kształt reklamy. W odniesieniu do dzieł współautorskich, współtwórcom przysługuje prawo autorskie wspólnie. Powstaje ono na ich rzecz w sposób pierwotny, bez konieczności dokonywania jakichkolwiek formalności.

Współautorstwo może przybrać postać:

• łączną - czyli taką, w której nie da się wyodrębnić wkładów pracy twórczej współautorów (domniemywa się, że wielkości udziałów współtwórców są równe, więc jeżeli wielkości te mają być różne, powinno zostać to uzgodnione w umowie),
• rozłączną - czyli taką, w której każdy ze współautorów samodzielnie, we własnym zakresie, tworzy swoją część, a następnie są one łączone we wspólne dzieło (nowa jakość, samoistna całość). W takim przypadku każdy ze współtwórców może wykonywać prawo autorskie do swojej części utworu mającej samodzielne znaczenie, bez uszczerbku dla praw pozostałych współtwórców.

Korzystanie z innych materiałów

‍Często twórcy korzystają z materiałów stworzonych przez inne osoby lub generatywną sztuczną inteligencję. W takich przypadkach istnieje ryzyko, korzystania z nich w sposób nieprawidłowy, np. niezgodny z zasadami licencji stockowej, co może naruszać prawa osób trzecich. Jeśli chodzi o ryzyka wynikające z korzystania ze sztucznej inteligencji, zasadniczym jest ryzyko plagiatu. Dostawcy narzędzi AI w regulaminach informują o takim ryzyku i wyłączają swoją odpowiedzialność w tym zakresie. Niezwykle istotne jest, aby korzystanie z wytworów narzędzi AI zostało poprzedzone zapoznaniem się z regulaminem tego narzędzia. Nieświadomość w tym przypadku może wiele kosztować.

Wskazane kwestie powinny zostać uwzględnione w umowie, aby w należyty sposób uregulować zasady odpowiedzialności za korzystanie z materiałów stockowych i AI na potrzeby kampanii reklamowych zamawiającego.

Prawo do korzystania z opracowania reklamy

Zasadniczą kwestią z punktu widzenia agencji i zamawiającego jest możliwość opracowania reklamy i korzystania z tego opracowania. Przez opracowanie należy rozumieć wyrażenie w inny sposób cudzego, już istniejącego utworu. W efekcie czego powstaje nowe dzieło, składające się z elementów utworu pierwotnego, dopełnionych przez innego twórcę.

Autor utworu pierwotnego ma wyłączne prawo do stworzonego przez siebie dzieła. Dlatego niemalże każde wykorzystanie utworu wymaga zgody twórcy. Podkreślenia wymaga, że twórca zachowuje wyłączne prawo zezwalania na wykonywanie praw zależnych, nawet jeżeli w umowie postanowiono o przeniesieniu całości autorskich praw majątkowych. Te kwestie są traktowane odrębnie, dlatego niezwykle istotne jest aby w umowie odebrać również takie zezwolenie.

Reklama inspirowana

Wyjątkiem jest stworzenie utworu inspirowanego, który nie wymaga zgody pierwotnego twórcy. Utwory powstałe z inspiracji cudzym dziełem nie są traktowane jako opracowania. Są to dzieła stworzone na podstawie emocjonalnego i intelektualnego impulsu wywołanego przez inne dzieło, odwołujące się do niego. Choć elementy oryginału są rozpoznawalne w nowym utworze, nie dominują (np. wariacje muzyczne).Kryterium odróżniającym dzieło inspirowane od dzieła zależnego jest takie twórcze przetworzenie elementów dzieła inspirującego, że charakter dzieła inspirowanego określają już jego własne, unikalne elementy, a nie zapożyczone.

Spójność w umowach

Umowa z zamawiającym kampanię powinna stanowić odzwierciedlenie uprawnień i obowiązków agencji, wynikający z umów zawartych z twórcami (i na odwrót). W szczególności należy zadbać, aby w umowach agencji z zamawiającym, agencja nie zobowiązała się do przekazania zamawiającemu uprawnień większym zakresie niż sama posiada, na podstawie umowy z twórcą.

Checklista:

• upewnij się, że umowa zawiera postanowienia dotyczące sposobu korzystania z utworu, wprowadzania w nim zmian, jak również wykonywania osobistych praw do utworu,
• określ, czy utwór jest dziełem współautorskim, określ wkład i udział każdego z współtwórców,
• sprawdź warunki licencji na materiały stockowe oraz regulaminy narzędzi AI,
• upewnij się, że korzystanie z zewnętrznych materiałów nie naruszy autorskich praw osób trzecich,
• zadbaj o spójność w zakresie autorskich praw w umowie z zamawiającym i w umowie z twórcą (dla agencji),
• zadbaj o wymaganą formę umowy.

Najczęstsze błędy do unikania:

• nieprawidłowo określone pola eksploatacji,
• pominięcie postanowień dot. wykonywania osobistych praw autorskich oraz praw zależnych,
• nieświadome korzystanie z materiałów stockowych lub AI,
• brak spójności w zakresie praw autorskich w umowie z zamawiającym i w umowie z twórcą (dla agencji),
• brak wymaganej formy umowy.

Podsumowanie

‍Prawa autorskie są fundamentem, na którym opiera się branża reklamowa. Zapewniają ochronę twórców i gwarantują, że ich praca jest odpowiednio wykorzystywana i wynagradzana. Kluczowe jest, aby agencje reklamowe i twórcy nie tylko znali, ale i właściwie zarządzali tymi prawami, unikając typowych pułapek. Przestrzeganie zasad opisanych w artykule pomoże w skutecznym zarządzaniu prawami autorskimi, co z kolei przełoży się na sukces kampanii reklamowych i zadowolenie wszystkich stron zaangażowanych w proces twórczy. W dobie rosnącej liczby treści cyfrowych, świadomość prawna w zakresie praw autorskich jest nie tylko koniecznością, ale i przewagą konkurencyjną.

Transakcje mające na celu zmianę właściciela firmy są nieodzownym elementem krajobrazu gospodarczego. Motywacje i okoliczności takich działań bywają różnorodne – od przemyślanej strategii inwestycyjnej po spontaniczne decyzje wynikające z atrakcyjnej okazji, jaka pojawiła się na rynku.

Kupujący mogą poszukiwać firmy o konkretnych parametrach gospodarczych (np. branża, skala działalności), zdecydować się na zakup spółki szelfowej w celu szybkiego rozpoczęcia działalności, albo skorzystać z okazji przejęcia podmiotu mającego trudności finansowe. Z kolei sprzedawcy często podejmują decyzję o sprzedaży z powodu chęci zmiany, spieniężenia działalności po osiągnięciu zamierzonego celu - co jest częstym założeniem w startupach, czy wyzwań, z którymi nie chcą lub nie mogą sobie poradzić.

Celem tego artykułu jest podsumowanie kluczowych aspektów, które warto wziąć pod uwagę przy sprzedaży/zakupie firmy, a więc zarówno z perspektywy sprzedawcy, jak i kupującego.

Firma, czyli co dokładnie kupuję/sprzedaję?

Od czego zacząć? W pierwszej kolejności proponuję zidentyfikować czym właściwie jest firma (przedsięwzięcie/przedsiębiorstwo), która ma być przedmiotem sprzedaży. Na ten element dobrze jest spojrzeć w dwóch płaszczyznach i zadać sobie poniższe pytania:

1. W jakiej formie prawnej przedmiotowa firma funkcjonuje?
2. Co w jej ramach jest istotne jako przedmiot transakcji (co właściwie ma być sprzedane/kupione)?

W jakiej formie prawnej funkcjonuje sprzedawana firma?

Działalność gospodarczą można prowadzić w Polsce w różnych formach. Firma, która ma być przedmiotem transakcji, będzie funkcjonowała w jednej z następujących form: jednoosobowej działalności gospodarczej, spółki cywilnej, spółki osobowej (spółka jawna, partnerska, komandytowa, komandytowo-akcyjna) albo spółki kapitałowej (spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, prosta spółka akcyjna, spółka akcyjna).

Forma, w jakiej działa firma będąca przedmiotem sprzedaży, jest o tyle istotne, że determinuje możliwy sposób przeprowadzenie transakcji jej zbycia (share deal vs. asset deal, o czym poniżej).

Co jest przedmiot transakcji kupna/sprzedaży firmy?

Przedmiotem transakcji może być cała firma, jej wybrana część lub nawet pojedyncze składniki działalności. To drugi ze wstępnych i kluczowych aspektów przebiegu oraz struktury transakcji.

• Całość działalności – sprzedaż całości firmy oznacza przejęcie przez kupującego wszystkiego, co z nią związane – aktywów, zobowiązań, kontraktów, pracowników, infrastruktury etc.
• Część działalności – sprzedający może zdecydować się na sprzedaż określonego segmentu działalności, np. konkretnej linii biznesowej czy zakładu produkcyjnego.
• Wybrane elementy działalności (w tym niematerialne) – transakcja może dotyczyć pewnych praw niematerialnych, jak np. praw dot. logo, know-how czy patentów. Te składniki często stanowią kwintesencję wartości firmy. W ostateczności może chodzić o zespół przedmiotów, które nie będą stanowiły zorganizowanej części działalności, a po prostu zbiór mniej lub bardziej powiązanych ze sobą elementów (np. kilka współpracujących ze sobą maszyn produkcyjnych).

Decyzja o tym co dokładnie podlega sprzedaży ma istotne znaczenie m.in. dla formuły sprzedaży, wyceny firmy, jak i dla ustaleń umownych, które będą regulować transakcję. Wymaga to analizy zarówno ze strony sprzedawcy, jak i kupującego, aby uniknąć nieporozumień czy np. niedoszacowania wartości transakcji.

Jak sprzedać firmę? Share deal a asset deal

Po zidentyfikowaniu przedmiotu transakcji i formy, w jakiej firma działa, trzecim obszarem, który należy ocenić, jest formuła przeprowadzenia transakcji.

Transakcje można podzielić w zasadzie na dwa rodzaje. Transakcje share deal to dosłownie transakcje na udziałach. Taka transakcja polega na sprzedaży udziałów albo akcji w spółce kapitałowej, a w przypadku spółki osobowej można w zasadzie odnieść to do zbycia ogółu praw i obowiązków w spółce. W tego typu transakcji firma do zmian dochodzi wyłącznie na poziomie właścicielskim. Obrazując to na konkretnych przykładach:

• w przypadku spółki z o.o. (spółki kapitałowej) całość udziałów zbywana jest przez dotychczasowego wspólnika albo wspólników na rzecz podmiotu trzeciego - nowego wspólnika (właściciela),
• w przypadku spółki akcyjnej (spółki kapitałowej) całość akcji zbywana jest przez dotychczasowego akcjonariusza albo akcjonariuszy na nowego właściciela,
• w przypadku spółki jawnej (spółki osobowej) ogół praw i obowiązków zbywany jest przez dotychczasowych wspólników na na rzecz podmiotów trzecich - nowych wspólników (spółki osobowe dla swojego istnienia wymagają co najmniej dwóch wspólników).

W ramach transakcji share deal w spółkach kapitałowych można w zasadzie rozważyć zbycie/nabycie jedynie części jednostek uczestnictwa w spółce. Spowoduje to nabycie spółki chociaż nie w całości, ale istotna dla decydowania o działaniach spółki może być ilość nabytych jednostek uczestnictwa. Podobnie w spółkach osobowych transakcja może dotyczyć tylko jednego z dwóch albo większej liczby dotychczasowych wspólników.

Transakcja asset deal to dosłownie transakcja na aktywach. Polega ona więc na sprzedaży określonych składników majątkowych firmy. Różnica polega więc na tym, że w ramach asset deal nie dochodzi do zmian w sferze właścicielskiej danego podmiotu, ale w sferze właścicielskiej przedmiotów wchodzących w skład majątku danej spółki. W takiej sytuacji właściciel albo właściciele spółki pozostają tacy sami, natomiast sprzedaży podlegają składniki majątku spółki takie jak np. maszyny czy znak towarowy - te przedmioty zmieniają swojego właściciela, którym dotąd była spółka.

Spółki cywilne z uwagi na swoją specyfikę - ponieważ nie stanowią samodzielnego podmiotu tak jak spółki osobowe i kapitałowe - wymagają jeszcze innego rozwiązania.

Zarówno przedmiot transakcji jak i forma prawna firmy determinują możliwe ścieżki działania, a każda z nich ma inne konsekwencje prawne czy podatkowe.

Jak forma prawna firmy wpływa na możliwość wyboru pomiędzy transakcją share deal i asset deal

Forma prawna firmy, której dotyczyć miałaby transakcja, jest głównym determinantem formuły tej transakcji.

Formuła share deal dostępna jest wyłącznie dla spółek handlowych, którymi są spółka jawna, spółka partnerska, spółka komandytowa, spółka komandytowo-akcyjna, spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, prosta spółka akcyjna i spółka akcyjna.

Jeśli więc transakcja miałaby dotyczyć JDG, w tym wypadku jedyną możliwością pozostaje asset deal, ewentualnie przekształcenie w spółkę handlową (o czym możesz przeczytać w innym artykule na tym blogu: Zmiana JDG w spółkę - jak i po co przekształcić jednoosobową działalność gospodarczą?) i następnie dokonanie transakcji share deal.

Mimo to równie istotny jest przedmiot transakcji. Czy miałaby to być całość działalności, część działalności, a może jej wybrane elementy? Wynika to z tego, że o ile zastosowanie formuły share deal ogranicza się do spółek handlowych, to formuła asset deal takiego ograniczenia nie ma i można wykorzystać ją w każdym przypadku. Tym samym w ramach asset deal można nabyć zarówno część działalności JDG, jak i część działalności spółki z ograniczoną odpowiedzialnością czy spółki komandytowej. Jeśli więc w danym przypadku przedmiotem zainteresowania jest nie cała firma, a jedynie jej część, właściwszą ścieżką działania może być właśnie asset deal - i to również w przypadkach innych niż w odniesieniu do JDG.

W ramach asset deal warto zwrócić uwagę na dwa szczególne scenariusze działania: zbycie przedsiębiorstwa oraz zbycie zorganizowanej części przedsiębiorstwa (tzw. ZCP). W ramach zbycia przedsiębiorstwa dochodzi do transakcji na bardzo szerokim zakresie (zespole) składników niematerialnych i materialnych przeznaczonych do prowadzenia działalności gospodarczej, natomiast w ramach ZCP odpowiednio na wyodrębnionej ich części. W pierwszym przypadku - w zależności od perspektywy - można uznać, że dotyczy on w zasadzie transakcji nabycia całości działalności (firmy).

Due diligence - jak i po co sprawdzać firmę przed jej zakupem?

Due diligence to rodzaj audytu polegający na zbadaniu stanu, w jakim znajduje się firma albo też jej część podlegająca sprzedaży. Ma on na celu dokonanie analizy aspektów działalności danej firmy takich jak jej składniki, kondycja finansowa lub stan prawny. Badanie przeprowadza się, aby umożliwić ocenę wartości firmy i zidentyfikować ryzyka związane z ewentualną transakcją.

Due diligence może być więc prowadzone kompleksowo albo w poszczególnych, wąskich zakresach (due diligence prawne, due diligence podatkowe, due diligence finansowe).

Dobrze przeprowadzony proces due diligence to fundament decyzji o zakupie i baza do negocjacji warunków transakcji. Kupującemu powinno zależeć na poznaniu firmy i jej kondycji, zidentyfikowaniu słabych punktów oraz ryzyka transakcyjnego, sprzedawcy natomiast na przygotowaniu do takiego audytu i przedstawieniu firmy w jak najlepszym świetle oraz obrony przed argumentami, które mogłyby wpłynąć na negocjowanie słabszych z jego punktu widzenia warunków transakcji.

Wycena firmy - kolejny krok po due diligence?

Informacje zebrane w ramach due diligence rzutują na wycenę przedmiotu transakcji, a prawidłowa wycena to jeden z jej kluczowych aspektów.

Metoda wyceny może uwzględniać szereg różnych czynników - może być oparta m.in. na analizie majątku firmy, jej potencjale dochodowym lub porównaniu do podobnych przedsiębiorstw w branży. Wycena powinna być dopasowana do danej sytuacji i przeprowadzona przez profesjonalny podmiot.

Odpowiedzialność przy zakupie firmy

Sprzedaż firmy to nie tylko aspekt zysku obu stron transakcji - nabycie danych praw po stronie kupującego w zamian za wynagrodzenie należne sprzedawcy. To także wzajemna odpowiedzialność, która może być specyficzna ze względu na przyjętą formułę transakcji i którą należy uwzględnić oraz uregulować w umowie sprzedaży odpowiednio do okoliczności.

Przykładowo nabywca przedsiębiorstwa w formule zbycia przedsiębiorstwa w ramach asset deal jest odpowiedzialny solidarnie ze zbywcą za jego zobowiązania związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa, chyba że w chwili nabycia nie wiedział o tych zobowiązaniach, mimo zachowania należytej staranności. Odpowiedzialność nabywcy ogranicza się do wartości nabytego przedsiębiorstwa według stanu w chwili nabycia, a według cen w chwili zaspokojenia wierzyciela. Odpowiedzialności tej nie można bez zgody wierzyciela wyłączyć ani ograniczyć.

Dlatego dla zabezpieczenia interesów kupującego w transakcjach, których przedmiotem jest firma, stosuje się np. klauzule gwarancyjne dotyczące jej stanu prawnego i faktycznego.

Jakie inne aspekty warto wziąć pod uwagę podczas zbywania firmy?

Każda transakcja wymaga zabezpieczeń, które minimalizują ryzyko dla obu jej stron. Zabezpieczenie transakcji to jeden z wielu elementów, które warto wziąć pod uwagę sprzedając firmę i to już na etapie due diligence oraz negocjacji. W tym celu rekomenduje się, aby przyszłe strony takiej transakcji zawarły umowę o zachowaniu poufności (NDA).

W niektórych sektorach sprzedaż może wymagać zgody regulatora, a ponadto w zależności od przyjętej formuły transakcji również innych zgód, np. pozostałych wspólników firmy lub jej wierzycieli.

Klauzule w umowie sprzedaży firmy, ale też NDA, powinny jasno określać, jakie zobowiązania ciążą na każdej ze stron oraz jakie konsekwencje wynikną w przypadku ich naruszenia, uwzględniając przy tym stan faktyczny i prawny firmy.

Nie można również zapominać o podatkowych. Strony transakcji mogą być zobowiązane do zapłaty podatku dochodowego, VAT lub PCC. Dlatego formułę działania warto ocenić również z tego punktu widzenia.

Podsumowanie

Sprzedaż firmy to złożony proces, który wymaga przemyślenia, odpowiedniego przygotowania i w szczególności dopasowania do danej sytuacji z uwzględnieniem szeregu czynników. Za punkt wyjścia warto obrać trzy aspekty i zidentyfikować:

1. w jakiej formie prawnej przedmiotowa firma funkcjonuje?
2. co w jej ramach jest istotne jako przedmiot transakcji (co właściwie jest interesujące w kupowanej firmie - całość, część, a może tylko wybrane elementy jej działalności)?
3. którą ścieżkę transakcyjną można przyjąć - share deal czy asset deal?

Mając to na uwadze dla sprzedawcy kluczowe będzie przedstawienie firmy w jak najlepszym świetle i przygotowanie jej już do etapu due diligence, aby uniknąć niepotrzebnych błędów mogących niesłusznie odstraszyć potencjalnych kupujących lub zaszkodzić w negocjacjach. Z kolei kupujący powinien dokładnie zbadać kondycję firmy, aby upewnić się, że dobrze ocenił jej wartość, potencjalne ryzyka transakcji zostaną ograniczone i tym samym transakcja będzie dla niego opłacalna. Powodzenia!

‍

Początek listopada to dla każdego właściciela e-commerce ostatni dzwonek na dopięcie strategii na Black Friday i Cyber Monday. To okres, który może zdefiniować wyniki całego roku – ogromny potencjał sprzedażowy, ale i równie duże ryzyko prawne.

‍

W gorączce przygotowań kampanii marketingowych i optymalizacji logistyki, kwestie prawne, takie jak regulamin promocji, są często spychane na dalszy plan. Przedsiębiorcy, z braku czasu i świadomości, sięgają po niesprawdzone wzory z internetu, co jest prostą drogą do sporów z klientami i kosztownych postępowań przed Urzędem Ochrony Konkurencji i Konsumentów.

‍

Ten artykuł to konkretny przewodnik, który pomoże Ci uniknąć tego scenariusza.

‍

Z tego artykułu dowiesz się:

‍

*   Dlaczego dobrze przygotowany regulamin promocji to Twoja polisa ubezpieczeniowa na czas wyprzedaży?

*   Jak prawidłowo informować o obniżkach cen zgodnie z dyrektywą Omnibus?

*   Jakie elementy bezwzględnie muszą znaleźć się w Twoim regulaminie (checklista)?

*   Jakich błędów i pułapek prawnych unikać, by nie narazić się na kary UOKiK?

‍

{{widget44}}

Dlaczego regulamin promocji to Twój najważniejszy dokument na Black Friday?

‍

Wielu przedsiębiorców postrzega regulamin promocji jako zbędną formalność. To błąd. W rzeczywistości jest to strategiczne narzędzie do zarządzania ryzykiem i fundament transparentnej relacji z klientem.

‍

Dobrze skonstruowany dokument precyzyjnie określa prawa i obowiązki obu stron. Chroni Twoją firmę przed nieuzasadnionymi roszczeniami klientów i stanowi pierwszą linię obrony w przypadku kontroli UOKiK. Jasne zasady to mniej nieporozumień, mniej zapytań do obsługi klienta i mocniejszy, profesjonalny wizerunek marki.

‍

Największą pułapką są tu gotowe wzory. Uniwersalny szablon pobrany z internetu niemal nigdy nie odpowiada specyfice konkretnej akcji promocyjnej. Mechanizmy rabatowe, grupy produktów czy warunki specjalne wymagają indywidualnego podejścia. Korzystanie z niedopasowanego wzoru jest jak budowanie domu na cudzych, niedopasowanych fundamentach.

‍

Damian Sawicki, radca prawny w Sawicki Legal:

"Regulamin promocji to z jednej strony rzecz oczywista, a z drugiej najczęstszy powód problemów sprzedawców online. Wynika to z tego, że sklepy często korzystają z kiepskiej jakości wzorów regulaminów, które nie są dostosowane do mechaniki konkretnej promocji."

‍

Dyrektywa Omnibus w praktyce – kluczowy obowiązek informacyjny w Twoim e-commerce

‍

Dyrektywa Omnibus wprowadziła rewolucję w sposobie komunikowania obniżek cen. Jej głównym celem jest walka z fikcyjnymi promocjami. W okresie Black Friday UOKiK przygląda się temu ze szczególną uwagą.

‍

Jak zgodnie z prawem komunikować najniższą cenę z 30 dni?

‍

Podstawowy obowiązek informacyjny jest prosty: w każdym miejscu, w którym informujesz o obniżce ceny, musisz podać również najniższą cenę tego produktu lub usługi, jaka obowiązywała w okresie 30 dni przed wprowadzeniem obniżki.

‍

W praktyce oznacza to, że:

‍

• Obok ceny promocyjnej (np. 199 zł) i ceny regularnej (przekreślonej, np. 249 zł), musi pojawić się wyraźna informacja: „Najniższa cena z 30 dni przed obniżką: 219 zł”.
• Informacja ta musi być widoczna i czytelna – na karcie produktu, a także we wszelkich materiałach reklamowych (newslettery, social media, reklamy płatne).
• Procent lub kwota rabatu musi być liczona od najniższej ceny z ostatnich 30 dni, a nie od ceny regularnej. To kluczowe dla transparentności oferty.

‍

Najczęstsze błędy przy wdrażaniu Omnibusa, które słono kosztują

‍

• Brak informacji o cenie referencyjnej: Samo przekreślenie starej ceny i podanie nowej jest niewystarczające i stanowi naruszenie przepisów.
• Błędne określenie okresu 30 dni: Okres ten liczy się wstecz od dnia wprowadzenia obniżki, a nie od dnia startu kampanii reklamowej.
• Ukrywanie informacji: Informacja o najniższej cenie musi być zaprezentowana w bezpośrednim sąsiedztwie ceny promocyjnej, a nie ukryta w stopce czy pod linkiem.
• Żonglowanie cenami: Sztuczne podwyższanie ceny tuż przed promocją, aby rabat wyglądał na większy, to klasyczna nieuczciwa praktyka rynkowa, którą UOKiK bezwzględnie zwalcza.

‍

Checklista: Jakie elementy muszą znaleźć się w regulaminie promocji?

‍

Twój regulamin musi być kompleksowy i nie pozostawiać pola do interpretacji. Upewnij się, że zawiera co najmniej wszystkie poniższe punkty:

‍

• ✅ Dane organizatora: Pełna identyfikacja podmiotu odpowiedzialnego za promocję.
• ✅ Czas trwania akcji: Precyzyjne daty i godziny rozpoczęcia oraz zakończenia promocji. Unikaj niejasnych sformułowań jak „do wyczerpania zapasów”, jeśli nie jesteś w stanie tego realnie kontrolować.
• ✅ Warunki uczestnictwa: Kto może skorzystać z promocji (np. klienci detaliczni, zalogowani użytkownicy) i jakie warunki musi spełnić.
• ✅ Przedmiot i mechanika promocji: Szczegółowy opis – które produkty lub usługi są objęte promocją, na czym polega rabat (procentowy, kwotowy, 2+1 gratis), czy promocja łączy się z innymi, czy wymagany jest kod rabatowy.
• ✅ Procedura reklamacyjna: Opis, jak klient może złożyć reklamację dotyczącą samej promocji (nie mylić z reklamacją towaru) i w jakim terminie zostanie ona rozpatrzona.
• ✅ Ochrona danych osobowych (RODO): Klauzula informacyjna wskazująca, kto jest administratorem danych i w jakim celu są one przetwarzane w związku z promocją.
• ✅ Zasady zmian w regulaminie: Określenie, w jakich okolicznościach i w jaki sposób możesz dokonać ewentualnych zmian w regulaminie w trakcie trwania akcji.

‍

Nie tylko Omnibus – o czym jeszcze musisz pamiętać, by uniknąć problemów?

‍

Prawa konsumenta w okresie promocji: zwroty i rękojmia

‍

Pamiętaj, że cena promocyjna w żaden sposób nie ogranicza ustawowych praw konsumenta. Każda próba ich wyłączenia lub ograniczenia w regulaminie zostanie uznana za klauzulę niedozwoloną.

‍

• Prawo do odstąpienia od umowy: Klient, który kupił produkt online w promocji, wciąż ma 14 dni na odstąpienie od umowy bez podawania przyczyny.
• Rękojmia za wady: Jeśli produkt okaże się wadliwy, klient ma pełne prawo do złożenia reklamacji z tytułu rękojmi, a sprzedawca obowiązek jej rozpatrzenia.

‍

Nieuczciwe praktyki rynkowe, na które UOKiK ma oko

‍

Poza kwestią cen, UOKiK zwraca uwagę na inne działania, które mogą wprowadzać konsumentów w błąd. Unikaj:

‍

• Pozornej ograniczoności oferty: Komunikaty typu „Tylko dziś!” lub „Ostatnie 5 sztuk!” są nieuczciwą praktyką, jeśli nie są zgodne z prawdą i służą jedynie wywarciu presji na kliencie.
• Niezgodności reklamy z regulaminem: Przekaz marketingowy (np. „-50% na wszystko!”) musi być w 100% zgodny z zapisami regulaminu (który np. wyłącza z promocji nową kolekcję).

‍

Podsumowanie: Bezpieczna promocja to zyskowna promocja

‍

Przygotowanie do Black Friday to intensywny czas dla e-commerce. W tym natłoku zadań, dbałość o detale prawne to inwestycja, która chroni Twój zysk i  zwraca się wielokrotnie. Solidny, transparentny regulamin i uczciwa komunikacja cenowa to nie tylko sposób na uniknięcie kar. To fundament budowania zaufania i lojalności klientów, które procentują długo po zakończeniu wyprzedaży.

‍

Damian Sawicki, radca prawny w Sawicki Legal:

"Wielu przedsiębiorców traktuje obowiązki prawne jak hamulec dla biznesu. To błąd. Dobrze wdrożone zasady, jak te z dyrektywy Omnibus, budują zaufanie klientów i profesjonalny wizerunek marki. Transparentność to dziś najlepsza waluta w e-commerce."

‍

Wezwanie do działania (CTA):

‍

Planujesz Black Friday i chcesz mieć 100% pewności, że Twój regulamin jest bezpieczny? Skontaktuj się z nami. Przeprowadzimy audyt Twoich planów promocyjnych i pomożemy Ci spać spokojnie w trakcie największych żniw w roku.

Jednoosobowa działalność gospodarcza (JDG) to najpopularniejsza forma prowadzenia działalności gospodarczej w Polsce. Działalność taką łatwo i szybko założyć, nie jest to drogie, a forma ta w założeniu ma być najprostszą z możliwych.

W myśl zasady "coś za coś", JDG to nie tylko same zalety. Prostota tej formy decyduje jednocześnie o jej ograniczeniach, a zmieniające się okoliczności prowadzenia działalności gospodarczej takie jak skala czy wzrost świadomości biznesowej, mogą nie tylko stanowić dobry powód do rozważenia transformacji, ale wręcz ją wymuszać. Zmianą formy prowadzonej działalności warto zainteresować się zwłaszcza, jeśli chcesz rozwijać swój biznes i jednocześnie zadbać o zwiększenie ochrony własnego majątku.

Dlaczego powinieneś rozważyć zmianę jednoosobowej działalności gospodarczej w spółkę, czy w grę wchodzą wszystkie rodzaje spółek prawa handlowego i jak to w ogóle zrobić? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdziesz w tym artykule.

Co oznacza zmiana jednoosobowej działalności gospodarczej w spółkę?

Na samym początku warto ustalić co zmiana formy prowadzonej działalności gospodarczej ma oznaczać. Celem takiej zmiany jest zachowanie pewnej ciągłości prowadzonej działalności i jej substratów.

Możliwy zakres zachowania tych elementów zależeć będzie od wybranej ścieżki działania. W każdym razie będzie to oczywiście substrat osobowy - osoba fizyczna prowadząca dotąd jednoosobową działalność gospodarczą, ale chodzi też o m.in. o majątek czy umowy.

W jaki sposób można zmienić formę jednoosobowej działalności gospodarczej na spółkę?

{{widget34}}

Zmienić formę prowadzonej działalności gospodarczej z JDG w spółkę można w zasadzie na dwa sposoby:

1. poprzez przeniesienie przedsiębiorstwa z JDG na spółkę (aport)

W tym przypadku przedsiębiorca najpierw zakłada spółkę, a następnie wnosi do niej swoje przedsiębiorstwo aportem do spółki. Jest to możliwe, ponieważ w płaszczyźnie prawnej wnoszone w ten sposób przedsiębiorstwo jest po prostu zorganizowanym zespołem składników niematerialnych i materialnych przeznaczonym do prowadzenia działalności gospodarczej. Obejmuje ono w szczególności:

1) oznaczenie indywidualizujące przedsiębiorstwo lub jego wyodrębnione części (nazwa przedsiębiorstwa);

2) własność nieruchomości lub ruchomości, w tym urządzeń, materiałów, towarów i wyrobów, oraz inne prawa rzeczowe do nieruchomości lub ruchomości;

3) prawa wynikające z umów najmu i dzierżawy nieruchomości lub ruchomości oraz prawa do korzystania z nieruchomości lub ruchomości wynikające z innych stosunków prawnych;

4) wierzytelności, prawa z papierów wartościowych i środki pieniężne;

5) koncesje, licencje i zezwolenia;

6) patenty i inne prawa własności przemysłowej;

7) majątkowe prawa autorskie i majątkowe prawa pokrewne;

8) tajemnice przedsiębiorstwa;

9) księgi i dokumenty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej.

W ramach tej formuły można przyjąć jeszcze pewne jej wariacje, takie jak aport jedynie zorganizowanej części przedsiębiorstwa (tzw. ZCP), aport tylko poszczególnych składników majątku przedsiębiorstwa, a nawet sprzedaż zamiast aportu. Zmiana formy prowadzonej działalności w opisanym tutaj trybie sama z siebie nie powoduje zaprzestania prowadzenia JDG, więc taką samą działalność, tyle że przy wykorzystaniu innych jej składników, lub po prostu działalność inną niż dotychczas, można nadal równolegle prowadzić jako jednoosobowy przedsiębiorca.

2. poprzez przekształcenie w spółkę w ramach procedury Kodeksu spółek handlowych

W tym przypadku spółka powstaje w związku z ustaniem JDG. Określenie tego procesu mianem przekształcenia jest nieprzypadkowe, ponieważ jest to właśnie przekształcenie przedsiębiorcy prowadzącego jednoosobową działalność (a właściwie formy prowadzenia przez niego działalności) w w spółkę. A to wszystko w ramach procedury opisanej w Kodeksie spółek handlowych.

Nie chodzi tutaj więc o oderwanie zorganizowanego zespołu składników przeznaczonych do prowadzenia działalności gospodarczej od przedsiębiorcy i przeniesienie go na spółkę, ale transformację jednej działalności w drugą. Przedsiębiorca przekształcany (podmiot A) staje się spółką przekształconą (podmiotem B) z chwilą wpisu spółki do rejestru przedsiębiorców KRS (podmiotu B). Wtedy też przedsiębiorca ten staje się wspólnikiem powstałej spółki.

W co można przekształcić JDG?

Rodzaj podmiotu, w jaki przedsiębiorca może się przekształcić, zależy od przyjętego sposobu działania. W formule aportu do wyboru są wszystkie formy spółek przewidziane w Kodeksie spółek handlowych, o ile osoba prowadząca jednoosobową działalność gospodarczą będzie w stanie taką spółkę najpierw założyć. W przypadku na przykład spółki jawnej, do jej utworzenia potrzeba co najmniej dwóch wspólników, dlatego taka samodzielna (jednoosobowa) zmiana JDG w spółkę jawną nie będzie możliwa - potrzebny będzie drugi wspólnik do założenia spółki, a to następnie umożliwi wniesienie do niej przedsiębiorstwa.

Natomiast w przypadku przekształcenia przedsiębiorcy prowadzącego jednoosobową działalność gospodarczej, przepisy dopuszczają wyłącznie przekształcenie tej formy działalności gospodarczej w jednoosobową spółkę kapitałową, czyli spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością, spółkę akcyjną albo prostą spółkę akcyjną. Oczywiście do takiej spółki następczo mogą dołączać kolejni wspólnicy/akcjonariusze.

Warto też zaznaczyć, że z technicznego punktu widzenia przekształceniem JDG w spółkę należałoby określać właściwie tylko ścieżkę, w której wykorzystana zostaje procedura opisana w Kodeksie spółek handlowych.

Co trzeba zrobić, żeby przekształcić formę prowadzonej działalności w spółkę?

Przekształcenie jednoosobowej działalności gospodarczej w spółkę w przypadku aportu wymaga zasadniczo:

1) założenia docelowej spółki do której składniki JDG miałyby zostać przeniesione, a więc zawarcie odpowiedniej umowy spółki i wpis spółki do rejestru przedsiębiorców KRS, przy czym trzeba tutaj pamiętać, że założenie spółki może wymagać zaangażowania notariusza (w zależności od rodzaju spółki),

2) przeniesienia składników przedsiębiorstwa do spółki' potrzebne do tego dokumenty oraz konieczność zaangażowania w tym celu np. notariusza zależne są od przyjętego sposobu przeniesienia (zasadniczo aport albo sprzedaż) i rodzaju składników.

W przypadku przekształcenia na podstawie przepisów Kodeksu spółek handlowych (art. 584[1] i następne), do przekształcenia wymaga się:

1) sporządzenia planu przekształcenia przedsiębiorcy wraz z załącznikami oraz opinią biegłego rewidenta;

2) złożenia oświadczenia o przekształceniu przedsiębiorcy;

3) powołania członków organów spółki przekształconej;

4) zawarcia umowy spółki albo podpisania statutu spółki przekształconej;

5) dokonania w rejestrze wpisu spółki przekształconej i wykreślenia przedsiębiorcy przekształcanego z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej.

Niektóre z tych dokumentów muszą zostać sporządzone w formie aktu notarialnego i dlatego konieczne jest zaangażowanie w procedurę nie tylko biegłego rewidenta, ale też notariusza.

Dlaczego warto przekształcić JDG w spółkę?

Zmiana formy prowadzonej działalności gospodarczej w spółkę niesie za sobą istotne korzyści, jak na przykład:

• rozdzielenie majątku osobistego od majątku spółki,
• dodatkowa ochrona osobistego majątku przedsiębiorcy (szczególnie w przypadku spółek kapitałowych),
• struktura właściwsza dla pozyskiwania inwestorów, partnerów biznesowych lub finansowania (w szczególności w przypadku spółek kapitałowych), ale też zaplanowania sukcesji w firmie rodzinnej,
• tzw. sukcesja praw i obowiązków - spółce przekształconej przysługują wszystkie prawa i obowiązki przedsiębiorcy przekształcanego, spółka przekształcona pozostaje co do zasady podmiotem w szczególności zezwoleń, koncesji oraz ulg, które zostały przyznane przedsiębiorcy przed jego przekształceniem (w przypadku przekształcenia zgodnie z przepisami Kodeksu spółek handlowych),
• spółka prawa handlowego często postrzegana jest jako bardziej wiarygodna forma prowadzenia działalności.

Wyzwania związane z przekształceniem JDG w spółkę

Przekształcenie działalności gospodarczej wiąże się też z pewnymi wyzwaniami, takimi jak:

• koszty przekształcenia (w zależności od sytuacji np. konieczność zaangażowania biegłego rewidenta, opłaty notarialne, koszty rejestracji w KRS),
• konieczność dopilnowania formalności, w zależności od przyjętej formuły złożoność procedury prawnej,
• potencjalna konieczność uzyskania zgód na przeniesienie praw lub obowiązków dotyczących przedsiębiorcy np. kontrahentów na przeniesienie (cesję) umów na tworzoną spółkę, organów na wydane zezwolenia (zasadniczo w przypadku procedury nie będącą przekształceniem w ramach przepisów Kodeksu spółek handlowych),
• wyższe koszty prowadzenia działalności gospodarczej w formie spółki.

Podsumowanie

Zmiana jednoosobowej działalności gospodarczej w spółkę to ważna decyzja, która może przynieść przedsiębiorcy wiele korzyści (np. o tym, że wspólnicy nie ponoszą odpowiedzialności za zobowiązania sp. z o.o. możesz przeczytać na naszym blogu Czy wspólnik spółki z o.o. może odpowiadać za jej długi?).

Swoje zalety ma zarówno formuła aportu przedsiębiorstwa do spółki, jak i przekształcenia na zasadach Kodeksu spółek handlowych i każda z tych ścieżek wymaga podjęcia odmiennych formalnych czynności. Wybór optymalnej metody działania zależy od różnych czynników, takich jak rozmiar biznesu, jego rodzaj czy plany rozwojowe i wymaga przemyślanego zaplanowania, dostosowanego do celów oraz możliwości przedsiębiorcy. Warto przy tym skorzystać z pomocy prawnika i doradcy podatkowego, aby w pełni zrozumieć konsekwencje i zalety różnych rozwiązań, także w kontekście danego przedsiębiorcy.

Dlatego jeśli interesujesz się przekształceniem w spółkę, ale zastanawiasz się, jaki rodzaj spółki byłby dla Ciebie właściwy oraz w jakiej formule przeprowadzić przekształcenie, ustal cele takiej transformacji, rozważ za i przeciw danego rozwiązania, zaplanuj szczegóły, a finalnie - przejdź do działania, zostań wspólnikiem swojej nowej spółki i rozwijaj swój biznes dalej!

‍

Spory sądowe między przedsiębiorcami są rozpoznawane z urzędu w ramach postępowania gospodarczego, które charakteryzuje się szczególnymi dla tego postępowania ograniczeniami dowodowymi.

Ograniczenia te mają na celu usprawnienie i przyspieszenie procesu rozstrzygania sporów. Jednocześnie mogą znacząco wpłynąć na wynik postępowania, dlatego ważne jest, aby przedsiębiorcy byli świadomi obowiązujących reguł i możliwości, jakie mają w tym zakresie.

W artykule omówimy, na czym polegają te ograniczenia, jakie dowody są dopuszczalne w postępowaniach gospodarczych oraz jak skutecznie przygotować się do procesu, aby zwiększyć swoje szanse na wygraną.

Strony postępowania gospodarczego

Kodeks postępowania cywilnego przewiduje, że do postępowania gospodarczego trafiają zasadniczo spory ze stosunków cywilnych między przedsiębiorcami w zakresie prowadzonej przez nich działalności gospodarczej, podlegające rozpoznaniu w procesie.

Podmiotami, które mogą wnioskować o rozpoznanie sprawy gospodarczej w zwykłym postępowaniu cywilnym, są strony niemające statusu przedsiębiorcy (np. rolnicy albo osoby, które zakończyły działalność gospodarczą), a także strony, które prowadzą działalność jako osoba fizyczna wpisana do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. Rozwiązanie to ma na celu uniknięcie przez najsłabsze ekonomicznie podmioty rygoryzmu postępowania, jeśli uznają, że szybsze, ale bardziej sformalizowane postępowanie nie jest dla nich korzystnym rozwiązaniem.

Nadrzędność przepisów postępowania gospodarczego

Przepisy właściwe dla spraw gospodarczych postępowania cywilnego są nadrzędne względem innych przepisów właściwych dla postępowań odrębnych. Oznacza to, że przepisy procedury cywilnej odnoszące się do tych odrębnych postępowań znajdą zastosowanie jedynie wtedy, gdy nie są sprzeczne z przepisami postępowania gospodarczego.

Nie dotyczy to spraw gospodarczych rozpoznawanych w europejskim postępowaniu nakazowym, europejskim postępowaniu w sprawie drobnych roszczeń oraz elektronicznym postępowaniu upominawczym, w przypadku których zachodzi odrębna zasada – mają prymat nad przepisami postępowania gospodarczego.

{{widget32}}

Prekluzja dowodowa, czyli utrata prawa do przedstawienia dowodów

Prekluzja dowodowa to instytucja prawna, która zobowiązuje strony postępowania do zgłoszenia wszystkich dowodów na wstępnym etapie postępowania. Oznacza to, że strony muszą przedstawić swoje dowody już w pozwie lub odpowiedzi na pozew (sprzeciwie lub zarzutach od nakazu zapłaty), a wszelkie dowody zgłoszone później mogą zostać przez sąd pominięte, chyba że wystąpią określone przesłanki ustawowe.

Prekluzja ma na celu uporządkowanie i przyspieszenie postępowania, a także zmuszenie stron do rzetelnego i przemyślanego przedstawienia swoich stanowisk. W sprawach między przedsiębiorcami, które często dotyczą skomplikowanych i czasochłonnych sporów, prekluzja ma zapobiegać celowemu przedłużaniu procesu przez strony, a służyć koncentracji materiału procesowego.

Dzięki temu, że strony są zmuszone do natychmiastowego przedstawienia dowodów, sąd w toku postępowania powinien móc szybciej przystąpić do merytorycznego rozstrzygnięcia sporu. W efekcie, postępowanie dowodowe powinno stać się bardziej efektywne, co jest szczególnie istotne w sprawach gospodarczych, gdzie czas często gra kluczową rolę.

Zgodnie bowiem z jednym z przepisów właściwych dla postępowania w sprawach gospodarczych - przewodniczący i sąd są obowiązani podejmować czynności tak, by rozstrzygnięcie w sprawie zapadło nie później niż sześć miesięcy od dnia złożenia odpowiedzi na pozew.

W rzeczywistości działania na rzecz przyspieszania postępowania często wiążą się z ustępstwami dotyczącymi sprawiedliwego i kompleksowego rozstrzygnięcia sprawy.

Zasady prekluzji dowodowej

Zgodnie z zasadami postępowania gospodarczego - powód jest obowiązany powołać wszystkie twierdzenia i dowody w pozwie, a pozwany – w odpowiedzi na pozew. Stosownie do okoliczności sprawy przewodniczący może określić inny termin do powołania przez stronę twierdzeń i dowodów.

Twierdzenia i dowody powołane z naruszeniem powyższego podlegają pominięciu, chyba że strona uprawdopodobni, że ich powołanie nie było możliwe albo że potrzeba ich powołania wynikła później. W takim przypadku dalsze twierdzenia i dowody na ich poparcie powinny być powołane w terminie dwóch tygodni od dnia zaistnienia podstawy do powołania.

Wobec powyższego, nowe twierdzenia i dowody można powołać jedynie, jeżeli:

1. przewodniczący określił dodatkowy termin do powołania twierdzeń i dowodów,
2. ich powołanie na wcześniejszym etapie nie było możliwe albo później wynikła potrzeba ich powołania, pod warunkiem że:
3. a) powyższe zostanie uprawdopodobnione,
4. b) nowe twierdzenia i dowody zostaną powołane nie później niż w terminie 2 tygodni od dnia wystąpienia przyczyny.

Konsekwencje uchybienia terminu do powołania nowych twierdzeń i dowodów

Niedotrzymanie terminów dowodowych może mieć dla stron postępowania bardzo poważne konsekwencje. Najważniejszym skutkiem jest pominięcie przez sąd dowodów zgłoszonych po terminie. Oznacza to, że sąd mimo dysponowania określonymi dowodami, nie może na ich podstawie dokonać ustaleń.

Tak rygorystyczne przepisy procedury gospodarczej przewidziane w Kodeksie postępowania cywilnego prowadzą często do niesprawiedliwych wyroków - mimo, że sąd dysponuje dowodem potwierdzającym daną tezę, przy orzekaniu nie może wziąć go pod uwagę.

Prymat dowodu z dokumentu

Ustawodawca przyjął, że w profesjonalnym obrocie prawnym dokument powinien być podstawowym środkiem dowodowym odnośnie do treści stosunku prawnego lub prawa, które jest przedmiotem sporu gospodarczego.

Dokumenty są istotnymi i dominującymi dowodami w sprawach gospodarczych, a ze względu na swój charakter ułatwiają sądom ustalenie rzeczywistego stanu rzeczy. Dokumentem jest nośnik informacji umożliwiający zapoznanie się z jej treścią. Nośnik jest neutralny technologicznie. Może być nim papier oraz np. nośniki informatyczne (twardy dysk komputera, serwer, płyty CD, DVD, dysk przenośny, pendrive itd.).

W postępowaniu gospodarczym dowody z zeznań świadków oraz przesłuchania stron mają charakter jedynie pomocniczy, subsydiarny, a więc mogą być stosowane tylko w sytuacji, gdy pomimo przeprowadzenia innych środków dowodowych pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Tym samym warunkiem przeprowadzenia dowodu z zeznań świadka lub przesłuchania strony jest wyczerpanie lub brak innych środków dowodowych.

Jednocześnie, czynność strony, w szczególności oświadczenie woli lub wiedzy, z którą prawo łączy nabycie, utratę lub zmianę uprawnienia strony w zakresie danego stosunku, może być wykazana tylko dokumentem, chyba że strona wykaże, że nie może przedstawić dokumentu z przyczyn od niej niezależnych.

Umowa dowodowa zawierana między przedsiębiorcami

Co do zasady, strony nie mogą ingerować w zasady postępowania w drodze czynności cywilnoprawnej. Wyjątkiem będzie tutaj umowa dowodowa zawierana na piśmie pod rygorem nieważności albo ustnie przed sądem, która zmienia ustalone ustawą reguły postępowania.

Ustawodawca wprowadził tę instytucję do krajowego porządku prawnego wychodząc z założenia, że podmiotom profesjonalnym w obrocie gospodarczym należy przyznać większą autonomię. Celem tej regulacji było także skrócenie czasu trwania postępowania, poprzez wyłączenie możliwości przeprowadzenia niektórych dowodów.

W konsekwencji, strony mogą się umówić o wyłączenie określonych dowodów w postępowaniu w sprawie z określonego stosunku prawnego powstałego na podstawie umowy. Zarzut nieważności lub bezskuteczności umowy dowodowej można podnieść najpóźniej na posiedzeniu, na którym powołano się na tę umowę, a jeśli uczyniono to w piśmie procesowym - najpóźniej w następnym piśmie procesowym albo na najbliższym posiedzeniu. Co istotne, fakty, które miałyby zostać wykazane dowodami wyłączonymi przez umowę dowodową, sąd może ustalić na podstawie twierdzeń stron, biorąc pod rozwagę całokształt okoliczności sprawy.

W praktyce umowa ta jest bardzo rzadko stosowana.

Praktyczne wskazówki w postępowaniu gospodarczym

1. Planowanie – zaczynaj od gruntownego przygotowania się do procesu, z uwzględnieniem wszystkich możliwych dowodów.
2. Analiza prawna - skonsultuj się z prawnikiem, aby omówić strategię procesową, przeanalizować ciężar dowodu i upewnić się, że niezbędne dowody zostaną zgłoszone w odpowiednim czasie.
3. Monitorowanie terminów – skrupulatnie przestrzegaj terminów procesowych, aby uniknąć ryzyka prekluzji.
4. Szybkie działanie w sytuacjach awaryjnych – pamiętaj o 2 tygodniowym terminie do powołania nowych twierdzeń lub dowodów, liczonym od dnia wystąpienia przyczyny, wraz z uprawdopodobnieniem wystąpienia tej wyjątkowej przyczyny.

Podsumowanie

Właściwe przygotowanie, efektywne zarządzanie dowodami oraz przestrzeganie przepisów procesowych mogą zadecydować o sukcesie lub porażce w gospodarczym sporze sądowym, niezależnie od stosunku prawnego stanowiącego jego podstawę.

Radca prawny nie tylko pomoże w zebraniu, uporządkowaniu twierdzeń i dowodów, ale również doradzi, jakie dowody mogą być decydujące i jakie argumenty powinny zostać podniesione na ich podstawie biorąc pod uwagę rozkładu ciężaru dowodu. Będzie także monitorował terminy procesowe, co jest kluczowe w kontekście prekluzji dowodowej. Współpraca z doświadczonym radcą prawnym minimalizuje ryzyko przeoczenia ważnych terminów i zwiększa szanse na pomyślne rozstrzygnięcie sporu.

‍

Promocje na Black Friday stały się kluczowymi wydarzeniami w kalendarzu sprzedażowym wielu sklepów internetowych. Przyciągają one rzesze klientów, oferując atrakcyjne rabaty i oferty specjalne. Jednak, aby przeprowadzić te promocje zgodnie z prawem, przedsiębiorcy muszą spełnić określone wymogi prawne. W niniejszym artykule omówimy, na co należy zwrócić szczególną uwagę przy organizacji takich akcji promocyjnych.

Sporządź regulamin promocji

Podczas organizacji akcji promocyjnej przedsiębiorca powinien opracować dla niej regulamin, który określi prawa i obowiązki zarówno organizatora, jak i uczestników. Regulamin promocji nie jest wymogiem prawnym, jednak jest to zalecane, ponieważ dobrze skonstruowany i przejrzysty dokument chroni interesy przedsiębiorstwa (zwłaszcza w przypadku sporów z uczestnikami lub postępowań wszczętych przez Prezesa UOKiK) oraz uczestników, zapewniając im należne prawa.

Regulamin akcji promocyjnej powinien zawierać następujące elementy:

• dane organizatora;
• określenie czasu trwania akcji;
• warunki uczestnictwa;
• określenie przedmiotu akcji promocyjnej;
• procedurę składania i rozpatrywania reklamacji;
• regulacje dotyczące ochrony danych osobowych;
• zasady dotyczące możliwości dokonywania zmian w regulaminie.

Ważne jest, aby regulamin nie zawierał postanowień, które mogłyby zostać uznane za klauzule niedozwolone. Przygotowując regulamin warto porównać projektowane zapisy z wzorcami uznanymi za niedozwolone, dostępnymi w Rejestrze klauzul niedozwolonych prowadzonym przez Prezesa UOKiK.

Jeżeli chcesz zorganizować konkurs na Black Friday zapoznaj się z naszym artykułem Co powinien zawierać regulamin konkursowy?

"Regulamin promocji to z jednej strony rzecz oczywista, a z drugiej najczęstszy powód problemów sprzedawców online. Wynika to z tego, że sklepy często korzystają z kiepskiej jakości wzorów regulaminów, które nie są dostosowane do mechaniki konkretnej promocji." ¬ Damian Sawicki, radca prawny

{{widget33}}

Informuj o najniższej cenie z ostatnich 30 dni

Gdy przedsiębiorca sprzedaje produkty lub usługi w obniżonej cenie i jednocześnie informuje o tej obniżce, ma obowiązek podać w bezpośrednim sąsiedztwie aktualnej ceny również informację o najniższej cenie danego produktu lub usługi w okresie 30 dni przed wprowadzeniem obniżki.

Obowiązek dotyczy prezentowania obniżek we wszelkich miejscach sprzedaży (np. w sklepach stacjonarnych, sklepach internetowych), świadczenia usług, reklamy (w tym przez influencerów).

Ogólne zasady informowania o niższych cenach towarów i usług

Informacje o obniżce i najniższej cenie z 30 dni przed obniżką powinny być prezentowane z uwzględnieniem poniższych zasad:

• Przy informacji o obniżonej cenie uwidacznia się sformułowanie „najniższa cena z 30 dni przed obniżką” (samo przekreślenie ceny jest niewystarczające).
• Wskazanie najniższej ceny w okresie 30 dni przed wprowadzeniem promocji musi być jasne i czytelne.
• Liczba prezentowanych cen nie powinna przekraczać dwóch lub trzech (aktualna cena sprzedaży, najniższa cena z 30 dni przed obniżką, ewentualnie cena regularna).
• Ewentualne korzyści dla konsumentów przy skorzystaniu z obniżki cen należy obliczać od najniższej ceny w okresie 30 dni poprzedzających promocję (cena odniesienia), a nie ceny regularnej.
• Najniższa cena z 30 dni przed obniżką musi być prezentowana w najbliższym sąsiedztwie obniżonej ceny sprzedaży (np. obok, pod, nad).

Okres odniesienia przy najniższej cenie w okresie 30 dni przed promocją

Okres odniesienia dla obliczenia najniższej ceny z 30 dni przed obniżką obejmuje 30 dni kalendarzowych następujących ciągiem po sobie. Ostatnim dniem tego okresu jest dzień poprzedzający dzień, w którym po raz pierwszy można było kupić towar lub usługę w cenie obniżonej. Termin ten jest stały i nie ulega zmianie jeżeli promocja nie ulega zmianom, nawet jeżeli jest dłuższa niż 30 dni.

Dla ustalenia okresu odniesienia nie ma znaczenia, czy w tym terminie towar był dostępny, kiedy nastąpiło poinformowanie o obniżce lub przygotowanie materiałów marketingowych, ani do kogo promocja była skierowana (np. wyłącznie do kobiet z uwagi na dzień kobiet, posiadaczy karty lojalnościowej).

Ustalenie ceny odniesienia przy informacji o obniżonej cenie

Przedsiębiorca musi ustalić cenę odniesienia, którą jest najniższa cena z 30 dni przed wprowadzeniem obniżki. Przedsiębiorca ustalając cenę odniesienia nie powinien brać pod uwagę czy ktokolwiek dokonał zakupu, przez jaki czas ta cena obowiązywała, do kogo była adresowana (np. tylko do kobiet, tylko do członków programu lojalnościowego). Względem podanej najniższej ceny należy liczyć korzyści wynikające z obniżki (np. -20%), jeśli się o nich informuje.

Więcej informacji znajdziesz w naszym artykule Informowanie o obniżkach cen oraz w Wyjaśnieniach Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK).

Pamiętaj o prawie zwrotów i rękojmi

Prawo odstąpienia od umowy zawartej na odległość

Zawierając umowę na odległość, konsumenci (w tym przedsiębiorcy na prawach konsumenta) mają możliwość odstąpienia od niej w ciągu 14 dni bez konieczności podawania przyczyny. Jeśli jednak konsument nie zostanie poinformowany o tym prawie, okres ten wydłuża się o dodatkowe 12 miesięcy. Po odstąpieniu od umowy traktuje się ją jakby nigdy nie została zawarta.

W praktyce oznacza to, że sprzedawca musi zwrócić konsumentowi zapłacone przez niego kwoty. Kwota za towar powinna być zwrócona w całości, chyba że konsument korzystał z towaru w sposób wykraczający poza niezbędne sprawdzenie jego charakterystyki, cech i funkcji, co mogłoby wpłynąć na jego wartość. W przypadku usług, jeżeli konsument wyraźnie zażąda ich natychmiastowego rozpoczęcia, musi zapłacić za świadczenia zrealizowane do momentu odstąpienia.

Sprzedawca jest również zobowiązany do zwrotu kosztów dostarczenia towaru, odpowiadających najtańszej oferowanej w ramach danej transakcji metodzie dostawy.

Jeśli interesuje Cię, jak wygląda prawo do zwrotów w kontekście produktów cyfrowych, zapraszamy do przeczytania naszego artykułu: Czy można zwrócić e-book, kurs on-line lub inny produkt cyfrowy?

W przypadku zakupów w sklepach stacjonarnych, zwrot produktu jest możliwy jedynie za zgodą sprzedawcy, który samodzielnie określa warunki takiego zwrotu.

Rękojmia za wady

Zrozumienie zasad wynikających z rękojmi jest kluczowe, zwłaszcza gdy zakupiony produkt nie spełnia oczekiwań klienta. W skrócie, rękojmia to odpowiedzialność sprzedawcy za wady fizyczne lub prawne sprzedanego towaru. Oznacza to, że jeśli zakupiona rzecz nie jest zgodna z umową, na przykład nie ma cech, które powinna posiadać, kupujący ma prawo dochodzić swoich roszczeń.

Jeśli towar nie spełnia warunków umowy, konsumentowi przysługują poniższe możliwości:

• żądanie naprawy towaru lub jego wymiany na nowy,
• żądanie obniżenia ceny lub odstąpić od umowy (odstąpienie od umowy, jeżeli wada jest istotna).

Konsument, a także przedsiębiorca działający na prawach konsumenta, ma prawo żądać obniżenia ceny lub odstąpienia od umowy w sytuacjach, gdy sprzedawca:

• odmówił naprawy lub wymiany towaru,
• nie naprawił lub nie wymienił towaru w odpowiednim czasie,
• podjął próbę naprawy lub wymiany, ale towar nadal nie spełnia warunków umowy,
• zadeklarował, że nie jest w stanie naprawić lub wymienić towaru w rozsądnym terminie lub bez nadmiernych niedogodności dla konsumenta.

W przypadku poważnych niezgodności konsument może od razu żądać obniżenia ceny lub odstąpienia od umowy, bez konieczności wcześniejszego domagania się naprawy bądź wymiany.

Odpowiedzialność sprzedawcy trwa przez dwa lata od daty zakupu. Na rozpatrzenie reklamacji sprzedawca ma 14 dni – jeśli tego nie zrobi, uznaje się, że reklamacja jest zasadna. Co ważne, koszty związane z naprawą lub wymianą, a także wysyłką wadliwego produktu, pokrywa sprzedawca.

Postępuj uczciwie wobec klientów i konkurentów

Czyny nieuczciwej konkurencji

Czynem nieuczciwej konkurencji jest działanie sprzeczne z prawem lub dobrymi obyczajami, jeżeli zagraża lub narusza interes innego przedsiębiorcy lub klienta. Ustawa zawiera przy tym przykładowy katalog czynów nieuczciwej konkurencji (w tym wprowadzające w błąd oznaczenie przedsiębiorstwa, wprowadzające w błąd oznaczenie towarów lub usług, naśladownictwo produktów, utrudnianie dostępu do rynku, nieuczciwa lub zakazana reklama, nieuzasadnione wydłużanie terminów zapłaty za dostarczane towary lub wykonane usługi), nie ma on jednak charakteru zamkniętego, co oznacza, że inne działania również mogą zostać uznane za czyny nieuczciwej konkurencji.

Dla popełnienia czynu nieuczciwej konkurencji konieczne jest łączne spełnienie trzech przesłanek:

• działanie poddane ocenie musi zostać podjęte w związku z działalnością gospodarczą,
• czyn ten musi być sprzeczny z prawem lub dobrymi obyczajami,
• działanie to musi zagrażać lub naruszać interes innego przedsiębiorcy lub klienta.

Nieuczciwe praktyki rynkowe

Praktyka rynkowa jest nieuczciwa, jeżeli jest sprzeczna z dobrymi obyczajami i w istotny sposób zniekształca lub może zniekształcić zachowanie rynkowe przeciętnego konsumenta przed zawarciem umowy dotyczącej produktu, w trakcie jej zawierania lub po jej zawarciu.

Przykładem takiej nieuczciwej praktyki może być wprowadzanie konsumentów w błąd, na przykład poprzez organizowanie fikcyjnych promocji. Takie działania prowadzą lub mogą prowadzić do podjęcia przez przeciętnego konsumenta decyzji zakupowej, której w innych okolicznościach by nie podjął.

Wprowadzającym w błąd działaniem może być przykładowo rozpowszechnianie nieprawdziwych informacji lub rozpowszechnianie prawdziwych informacji w sposób mogący wprowadzać w błąd, które mogą w szczególności dotyczyć:

• istnienia produktu, jego rodzaju lub dostępności;
• cech produktu,
• obowiązków przedsiębiorcy związanych z produktem, w tym serwisowania i procedury reklamacyjnej, dostawy, niezbędnych usług, części, wymiany lub naprawy;
• praw konsumenta, w szczególności prawa do naprawy lub wymiany produktu na nowy albo prawa do obniżenia ceny lub do odstąpienia od umowy;
• ceny, sposobu obliczania ceny lub istnienia szczególnej korzyści cenowej.

Za zaniechanie wprowadzające w błąd uznaje się pomijanie istotnych informacji potrzebnych przeciętnemu konsumentowi do podjęcia decyzji dotyczącej umowy, co może prowadzić do podjęcia przez przeciętnego konsumenta decyzji dotyczącej umowy, której inaczej by nie podjął.

Praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów

W okresie promocji istnieje podwyższone ryzyko naruszenia zbiorowych interesów konsumentów. Przez taką praktykę rozumie się godzące w ww. interesy, sprzeczne z prawem lub dobrymi obyczajami zachowanie, w szczególności:

• naruszanie obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji;
• nieuczciwe praktyki rynkowe lub czyny nieuczciwej konkurencji;
• proponowanie konsumentom nabycia usług finansowych, które nie odpowiadają potrzebom tych konsumentów ustalonym z uwzględnieniem dostępnych przedsiębiorcy informacji w zakresie cech tych konsumentów lub proponowanie nabycia tych usług w sposób nieadekwatny do ich charakteru.

Przykłady naruszeń

Nieprawidłowa prezentacja cen towarów lub usług

Cena jest kluczowym czynnikiem przy decyzjach zakupowych konsumentów. Przedsiębiorcy muszą prezentować ceny (w tym jednostkowe) w sposób jasny i umożliwiający porównanie, aby uniknąć sankcji ze strony Prezesa UOKiK i inspekcji handlowej. Ceny w promocjach nie mogą być fikcyjne ani sztucznie obniżone w stosunku do wykreowanych cen regularnych.

Pozornie ograniczona czasowo promocja

Twierdzenie, że produkt jest dostępny tylko przez krótki czas lub na specjalnych warunkach, gdy jest to nieprawdziwe, stanowi nieuczciwą praktykę rynkową. Taka informacja ma na celu skłonienie konsumenta do podjęcia natychmiastowej decyzji zakupowej, ograniczając jego możliwość świadomego wyboru. Działanie to wprowadza konsumenta w błąd, co może prowadzić do zakupu na niekorzystnych warunkach.

Pozornie ograniczona liczba towarów objętych promocją

Podobną do czasowo ograniczonych promocji praktyką jest sugerowanie, że liczba produktów objętych akcją promocyjną jest ograniczona. Takie działanie wprowadza konsumenta w błąd i może wpływać na jego decyzję zakupową. Przy tworzeniu przekazu reklamowego należy unikać sformułowań, które sugerują ograniczoną dostępność, jeżeli nie jest to zgodne z prawdą.

Zmiana czasu trwania promocji

Dokładne określenie czasu trwania promocji w regulaminie jest kluczowe. Skrócenie promocji bez zachowania regulaminowych wymagań może być uznane za nieuczciwą praktykę rynkową i naruszać zbiorowe interesy konsumentów.

Reklama niezgodna z regulaminem

Podczas tworzenia akcji promocyjnej należy zapewnić, aby wszystkie materiały informacyjne były jasne i zgodne z regulaminem promocji. Przedsiębiorca musi rzetelnie informować o cechach towaru już w reklamie, a klient ma prawo do prawdziwych informacji bez konieczności ich weryfikacji w miejscu sprzedaży. Prezes UOKiK uznaje za nieuczciwą praktykę rozpowszechnianie fałszywych informacji, np. twierdzenie, że całość asortymentu jest objęta promocją, gdy regulamin wprowadza ograniczenia.

‍

Określenie wynagrodzenia za przeniesienie autorskich praw majątkowych do utworu stanowi jeden z najważniejszych elementów umowy i jest istotne dla obu stron transakcji. Przepisy prawa wprowadzają szczególne zasady dotyczące tego aspektu, wpływając na swobodę stron w kształtowaniu warunków umowy przenoszącej autorskie prawa majątkowe.

Po lekturze tego artykułu dowiesz się, na co warto zwrócić uwagę przy ustalaniu wynagrodzenia za przeniesienie autorskich praw majątkowych, aby uniknąć nieoczekiwanych komplikacji – jakie zasady obowiązują strony umowy oraz w jakim stopniu mogą one je dostosować do swoich potrzeb.

Czy za przeniesienie autorskich praw majątkowych należy się wynagrodzenie?

Twórca może przenieść autorskie prawa majątkowe do utworu w zasadzie nieodpłatnie, ale z reguły do ich przeniesienia dochodzi za wynagrodzeniem. W takiej sytuacji strony umowy o przeniesienie autorskich praw majątkowych wprost określają jego wysokość, a przynajmniej dla uniknięcia wątpliwości powinny to zrobić.

Warto mieć na uwadze, że jeśli umowa pomija kwestię wynagrodzenia, z mocy prawa zastosowanie będą miały poniższe mechanizmy:

1. Jeżeli z umowy nie wynika, że przeniesienie autorskich praw majątkowych nastąpiło nieodpłatnie, twórcy przysługuje prawo do wynagrodzenia (art. 43 ust. 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych).
2. Wynagrodzenie musi być godziwe i odpowiednie do zakresu udzielonego prawa, charakteru i zakresu korzystania oraz korzyści wynikających z korzystania z utworu (art. 43 ust. 2 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych).
3. Domniemywa się, że wynagrodzenie proporcjonalne do przychodów z korzystania z utworu spełnia wymogi, o których mowa w ust. 2 (art. 43. ust. 3 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych).

Dlatego strony umowy powinny jasno wskazać, czy przeniesienie autorskich praw majątkowych następuje nieodpłatnie - co swoją drogą może nie być dobrym rozwiązaniem np. ze względów podatkowych - czy odpłatnie, a w drugim przypadku określić wysokość należnego wynagrodzenia. W braku tych ustaleń treść umowy uzupełniają wyżej wymienione regulacje ustawy.

{{widget16}}

Warto zwrócić uwagę, że przytoczone powyżej przepisy przyznają wskazane w nich uprawnienia twórcy. Dlatego można spotkać się z poglądem, zgodnie z którym w wyniku takiej redakcji przepisów, będą miały one zastosowanie do obrotu tzw. pierwotnego, czyli kiedy prawa autorskie przenosi twórca utworu, ale już nie do umów przenoszących te prawa pomiędzy kolejnymi podmiotami. Podobny argument w zasadzie można podnosić w stosunku do wszystkich analogicznie sformułowanych przepisów, które odnoszą się do aspektów wynagrodzenia z tytułu przeniesienia praw autorskich majątkowych.

Czy twórcy przysługuje odrębne wynagrodzenie za korzystanie z utworu na każdym odrębnym polu eksploatacji?

Sporządzając umowę o przeniesienie autorskich praw majątkowych trzeba pamiętać również o tym, że do przeniesienia autorskich praw majątkowych dochodzi w zakresie ustalonych przez strony pól eksploatacji. W ramach ochrony praw twórcy utworu ustawodawca przewidział kolejny mechanizm mający zabezpieczyć jego ekonomiczny interes.

Jeżeli umowa nie stanowi inaczej, twórcy przysługuje odrębne wynagrodzenie za korzystanie z utworu na każdym odrębnym polu eksploatacji (art. 45 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych).

Dlatego strony umowy o przeniesienie autorskich praw majątkowych powinny rozważyć, czy twórcy ma przysługiwać odrębne wynagrodzenie za korzystanie z utworu na każdym odrębnym polu eksploatacji, czy nie, a w każdym razie jeśli strony nie chcą, aby twórcy przysługiwało odrębne wynagrodzenie za korzystanie z utworu na każdym odrębnym polu eksploatacji - powinny wskazać to w umowie.

Czy po ustaleniu wynagrodzenia można domagać się jego podwyższenia?

Mogłoby się wydawać, że jeśli strony umowy jasno określiły wysokość wynagrodzenie, to ustalenia te nie będą budzić żadnych wątpliwości - wysokość wynagrodzenia jest definitywna i wiążąca, a ewentualne zmiany w tej mierze wymagają zgody obu stron.

W szczególnych okolicznościach twórca może jednak żądać podwyższenia wynagrodzenia. W przypadku gdy wynagrodzenie twórcy jest niewspółmiernie niskie w stosunku do korzyści nabywcy autorskich praw majątkowych, twórca może żądać stosownego podwyższenia wynagrodzenia przez sąd (art. 44 ust. 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych).

Powyższa zasada to kolejny przejaw ochrony interesów twórcy poprzez ingerencję w zasadę swobody umów. Uznaje się przy tym, że wyrażający ją przepis ma charakter bezwzględnie obowiązujący. Oznacza to, że strony nie mogą w umowie skutecznie wyłączyć możliwości powołania się na niego przez twórcę.

Jednocześnie ustawodawca przewidział sytuacje, w których powyższe uprawnienie nie przysługuje - nie stosuje się go do umów o korzystanie z utworów zawieranych z organizacją zbiorowego zarządzania prawami autorskimi albo z niezależnym podmiotem zarządzającym, określonym w ustawie (art. 44 ust. 2 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych).

Jeżeli natomiast wynagrodzenie twórcy jest określone procentowo od ceny sprzedaży egzemplarzy utworu, a cena ta ulega podwyższeniu, twórcy należy się umówiony procent od egzemplarzy sprzedanych po podwyższonej cenie (art. 48 ust. 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych).

W takich okolicznościach jednostronne obniżenie ceny sprzedaży egzemplarzy przed upływem roku od przystąpienia do rozpowszechniania utworu nie wpływa na wysokość wynagrodzenia, a strony umowy mogą przedłużyć ten termin (art. 48 ust. 2 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych).

Czy po ustaleniu wynagrodzenia można żądać jego obniżenia?

Możliwość żądania obniżenia wynagrodzenia przepisy ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych przewidują w przypadku usterki utworu.

Jeżeli zamówiony utwór ma usterki, zamawiający może wyznaczyć twórcy odpowiedni termin do ich usunięcia, a po jego bezskutecznym upływie może od umowy odstąpić lub żądać odpowiedniego obniżenia umówionego wynagrodzenia, chyba że usterki są wynikiem okoliczności, za które twórca nie ponosi odpowiedzialności. Twórca zachowuje w każdym razie prawo do otrzymanej części wynagrodzenia, nie wyższej niż 25% wynagrodzenia umownego (art. 55 ust. 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych).

Warto zwrócić dokładniejszą uwagę na ramy, w jakich nabywca praw autorskich może się poruszać w związku z żądaniem od twórcy obniżenia jego wynagrodzenia:

• po pierwsze - usterki muszą być wynikiem okoliczności, za które twórca ponosi odpowiedzialność,
• po drugie - zamawiający powinien wyznaczyć twórcy odpowiedni termin do usunięcia usterek utworu,
• po trzecie - dopiero po bezskutecznym upływie tego terminu dla zamawiającego otwiera się droga do żądania odpowiedniego obniżenia umówionego wynagrodzenia,
• po czwarte - obniżenia wynagrodzenia można żądać w takich rozmiarach, aby twórca zachował nie więcej niż 25% umówionego wynagrodzenia,
• po piąte - twórca zachowuje prawo do zachowania części wynagrodzenia nie wyższej niż 25% niezależnie od tego, czy dojdzie do obniżenia wynagrodzenia (czy odstąpienia od utworu),
• po szóste - w odniesieniu do prawa zachowania do 25% umówionego wynagrodzenia, w każdym wypadku chodzi tutaj o sytuację, w której twórca otrzymał już (w terminie wcześniejszym) jakąś część umówionego wynagrodzenia.

Dodatkowo należy pamiętać o dalszej treści art. 55 (ust. 3-4) ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych i wynikających z nich zasadach dotyczących przyjęcia albo nieprzyjęcia utworu oraz ich wpływie na możliwość żądania obniżenia wynagrodzenia w związku z usterką.

Podnosi się również, że strony umowy o przeniesienie autorskich praw majątkowych nie mogą wprowadzić do niej postanowień mniej korzystnych dla twórcy, niż określone w powyższym przepisie.

Podsumowanie

Wynagrodzenie to jeden z kluczowych elementów umowy o przeniesienie autorskich praw majątkowych zarówno dla twórcy, który w ten sposób wyzbywa się swoich autorskich praw majątkowych, jak i nabywcy tych praw. Przepisy ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych przewidują jednak pewne mechanizmy mające na celu ochronę ekonomicznego interesu twórcy w takiej relacji.

Zawierając umowę o przeniesienie autorskich praw majątkowych warto pamiętać o tych mechanizmach i odpowiednio uwzględnić ich działanie podczas ustalania warunków umowy, a w ramach przewidzianej przez ustawodawcę elastyczności wykorzystać możliwości ich kształtowania.

Jeśli natomiast chcesz dowiedzieć się, jaka jest różnica pomiędzy przeniesieniem autorskich praw majątkowych a udzieleniem licencji i który z tych dwóch sposobów umożliwienia korzystania z utworu innym podmiotom może być odpowiedniejszy w danych okolicznościach, zapoznaj się z artykułem na naszym blogu Różnice między przeniesieniem praw autorskich a udzieleniem licencji.

‍

Czym jest przedawnienie roszczeń?

Przedawnienie roszczeń to instytucja prawna, która powoduje, że po upływie określonego w przepisach terminu, dłużnik może skutecznie uchylić się od zaspokojenia roszczenia majątkowego wierzyciela.

Warto jednak pamiętać, że przedawnienie nie powoduje wygaśnięcia samego roszczenia. Roszczenie istnieje dalej, przy czym nie można domagać się jego spełnienia z wykorzystaniem przymusu państwowego. W konsekwencji dłużnik może uchylić się od obowiązku spełnienia świadczenia.

Dłużnik może zrzec się zarzutu przedawnienia, przy czym zrzeczenie się zarzutu przedawnienia przed upływem terminu przedawnienia jest nieważne. Więc zrzeczenie się będzie skuteczne jedynie po upływie terminu przedawnienia.

Co istotne, przedawnieniu ulegają wyłącznie roszczenia majątkowe. Istnieją jednak roszczenia majątkowe, które nie ulegają przedawnieniu, np. dotyczące nieruchomości roszczenia windykacyjne (np. o wydanie  nieruchomości) i negatoryjne (np. o zaprzestanie naruszeń).

Przykładem roszczenia niemajątkowego, czyli nie ulegającego przedawnieniu, jest roszczenie o ochronę dóbr osobistych.

Termin przedawnienia roszczeń

Ogólny termin przedawnienia wynosi sześć lat, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej - trzy lata.

Istnieje jednak wiele wyjątków wynikających z przepisów szczególnych, np. roszczenia z umów o dzieło przedawniają się z upływem 2 lat, roszczenia z umowy przedwstępnej – 1 rok, roszczenia biorącego pożyczkę o wydanie przedmiotu pożyczki – 6 miesięcy.

Co istotne, terminy przedawnienia roszczeń nie mogą być skracane ani przedłużane przez czynność prawną (np. przez umowę). Jeżeli zostanie podjęta próba zawarcia umowy skracającej albo wydłużającej terminy przedawnienia, to umowa taka będzie w tym zakresie nieważna.

{{widget30}}

Jak obliczać terminy?

Aby dobrze zrozumieć zasady obliczania terminów przedawnienia roszczeń, należy zapoznać się z podstawowymi zasadami dotyczącymi obliczania terminów, zgodnie z nimi:

• termin oznaczony w dniach kończy się z upływem ostatniego dnia;
• jeżeli początkiem terminu oznaczonego w dniach jest pewne zdarzenie, nie uwzględnia się przy obliczaniu terminu dnia, w którym to zdarzenie nastąpiło;
• termin oznaczony w tygodniach, miesiącach lub latach kończy się z upływem dnia, który nazwą lub datą odpowiada początkowemu dniowi terminu, a gdyby takiego dnia w ostatnim miesiącu nie było – w ostatnim dniu tego miesiąca. Jednakże przy obliczaniu wieku osoby fizycznej termin upływa z początkiem ostatniego dnia;
• jeżeli termin jest oznaczony na początek, środek lub koniec miesiąca, rozumie się przez to pierwszy, piętnasty lub ostatni dzień miesiąca;
• termin półmiesięczny jest równy piętnastu dniom.

Początek biegu terminu przedawnienia

Bieg przedawnienia roszczeń rozpoczyna się z dniem, w którym roszczenie stało się wymagalne, czyli od momentu, w którym wierzyciel mógł zażądać spełnienia świadczenia.

Jeżeli wymagalność roszczenia zależy od podjęcia określonej czynności przez uprawnionego, bieg terminu rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stałoby się wymagalne, gdyby uprawniony podjął czynność w najwcześniej możliwym terminie. Jego ewentualna bierność nie ma znaczenia dla obliczania tego terminu.

Natomiast w przypadku roszczeń o zaniechanie, znaczenie ma dzień, w którym ten, przeciwko komu roszczenie przysługuje nie zastosował się do treści roszczenia.

W praktyce, co do zasady roszczenie o świadczenie staje się wymagalne następnego dnia po dniu, w którym przypadał termin spełnienia tego świadczenia.

Kiedy upływa termin przedawnienia roszczeń?

W przypadku terminów przedawnienia roszczeń nie krótszych niż 2 lata, koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego.

W przypadku roszczeń, których termin przedawnienia jest krótszy niż 2 lata, w celu ustalenia, kiedy upływa termin przedawnienia należy doliczyć do dnia wymagalności roszczenia termin jego przedawnienia - koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień terminu.

Przedawnienie względem osoby, która nie ma pełnej zdolności do czynności prawnych, nie może skończyć się wcześniej niż z upływem lat dwóch od ustanowienia dla niej przedstawiciela ustawowego albo od ustania przyczyny jego ustanowienia. Jeżeli termin przedawnienia roszczeń jest krótszy niż dwa lata, jego bieg liczy się od dnia ustanowienia przedstawiciela ustawowego albo od dnia, w którym ustała przyczyna jego ustanowienia. Przepisy te stosuje się odpowiednio do biegu przedawnienia przeciwko osobie, co do której istnieje podstawa do jej całkowitego ubezwłasnowolnienia.

Przerwanie i zawieszenie biegu przedawnienia

Bieg przedawnienia może zostać przerwany lub zawieszony, co wpływa na faktyczną datę jego upływu.

Przerwanie biegu przedawnienia roszczeń następuje m.in.:

• przez każdą czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw danego rodzaju albo egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym, podjętą bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia;
• przez uznanie roszczenia przez osobę, przeciwko której roszczenie przysługuje.

Po każdym przerwaniu przedawnienia biegnie ono na nowo. W razie przerwania przedawnienia przez czynność w postępowaniu przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju, przedawnienie nie biegnie na nowo, dopóki postępowanie to nie zostanie zakończone

Zawieszenie biegu przedawnienia roszczeń następuje m.in.:

• co do roszczeń, które przysługują dzieciom przeciwko rodzicom - przez czas trwania władzy rodzicielskiej;
• co do roszczeń, które przysługują osobom niemającym pełnej zdolności do czynności prawnych przeciwko osobom sprawującym opiekę lub kuratelę - przez czas sprawowania przez te osoby opieki lub kurateli;
• co do roszczeń, które przysługują jednemu z małżonków przeciwko drugiemu - przez czas trwania małżeństwa;
• co do wszelkich roszczeń, gdy z powodu siły wyższej uprawniony nie może ich dochodzić przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw danego rodzaju - przez czas trwania przeszkody;
• co do roszczeń objętych umową o mediację - przez czas trwania mediacji;
• co do roszczeń objętych wnioskiem o zawezwanie do próby ugodowej - przez czas trwania postępowania pojednawczego.

W okresie zawieszenia termin przedawnienia nie biegnie. Po ustąpieniu okoliczności stanowiących podstawę zawieszenia terminu przedawnienia, termin ten biegnie dalej.

Skutki upływu terminu przedawnienia roszczeń

Po upływie terminu przedawnienia roszczenie nie wygasa. Roszczenie istnieje dalej, przy czym dłużnik może skutecznie uchylić się od zaspokojenia roszczenia, podnosząc zarzut przedawnienia.

Zarzut przedawnienia roszczenia może być podniesiony zarówno na etapie postępowania przedsądowego, jak i na etapie postępowania sądowego. Jeżeli w danej sprawie będzie prowadzone postępowanie sądowe konieczne jest podniesienie zarzutu przedawnienia w toku postępowania sądowego, niezależnie od tego, że zarzut przedawnienia był już podniesiony jeszcze przed wniesieniem pozwu.

Należy pamiętać, że sąd nie bierze pod uwagę przedawnienia z urzędu – dłużnik musi sam podnieść taki zarzut. Skutkiem podniesienia zarzutu przedawnienia w toku postępowania sądowego, powinno być oddalenie powództwa przez sąd, chyba że wierzyciel wykaże, że w danym przypadku uwzględnienie zarzutu przedawnienia jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.

Wyjątkiem są sprawy przeciwko konsumentom - po upływie terminu przedawnienia nie można domagać się zaspokojenia roszczenia przysługującego przeciwko konsumentowi. W takich sprawach sąd jest zobowiązany z urzędu zweryfikować, czy miało miejsce przedawnienie. Wobec czego konsument nie musi podnosić zarzutu przedawnienia na żadnym etapie. Jednak również w tym przypadku sąd, po rozważeniu interesów stron, może nie uwzględnić upływu terminu przedawnienia, jeżeli w danej sprawie wymagają tego względy słuszności.

Praktyczne wskazówki

• Monitorowanie terminów: regularnie sprawdzaj termin przedawnienia roszczenia. Zaniedbanie tego obowiązku może skutkować utratą możliwości skutecznego dochodzenia roszczeń.
• Dokumentacja: przechowuj wszystkie dokumenty związane z roszczeniami, takie jak umowy, faktury, potwierdzenia zapłaty oraz korespondencję z dłużnikiem. Mogą one być niezbędne w przypadku dochodzenia roszczeń przed sądem.
• Czynności przerywające lub zawieszające bieg przedawnienia: w razie konieczności rozważ podjęcie czynności, które mogą przerwać bieg przedawnienia oraz zwróć uwagę, czy nie zachodzą okoliczności powodujące jego zawieszenie.
• Spełnienie przedawnionego świadczenia: jeżeli dłużnik spełnił świadczenie nie wiedząc o przedawnieniu, bez braku zrzeczenia się zarzutu przedawnienia i żąda zwrotu -  nie jesteś do tego zobowiązany.
• Konsultacje prawne: w przypadku wątpliwości dotyczących przedawnienia roszczeń, skonsultuj się z prawnikiem. Specjalista pomoże Ci ocenić sytuację i doradzić, jakie kroki podjąć, aby skutecznie dochodzić swoich roszczeń lub bronić się przed nimi.

Podsumowanie

Przedawnienie roszczeń to ważna instytucja prawa cywilnego, która chroni dłużników przed nieograniczonym czasowo dochodzeniem roszczeń przez wierzycieli. Znajomość terminów przedawnienia oraz zasad dotyczących ich biegu jest kluczowa zarówno dla wierzycieli, jak i dłużników.

Ważne jest, aby monitorować terminy przedawnienia, podejmować odpowiednie czynności prawne oraz przechowywać dokumentację dotyczącą roszczeń. W przypadku wątpliwości dotyczących przedawnienia roszczeń, zachęcamy do skontaktowania się z prawnikiem, który pomoże w ocenie konkretnej sytuacji i udzieli spersonalizowanej porady prawnej.

‍

Chcesz być jak Google lub Microsoft? To całkiem proste - postaraj się o wdrożenie u siebie ESOP. Między innymi takie spółki przyjęły to rozwiązanie w ramach strategii wynagradzania pracowników.

Czym jest ESOP, co jest w nim atrakcyjnego, na co zwrócić uwagę rozważając jego wdrożenie i czy jest dla Ciebie? Odpowiedzi między innymi na te pytania znajdziesz poniżej.

Czym jest ESOP?

Employee Stock Option Plan można krótko opisać jako program akcjonariatu pracowniczego. ESOP jest programem opcyjnym, motywacyjnym i szczególną formą nagradzania pracowników, który z założenia:

• jako program opcyjny - umożliwia pracownikom nabycie akcji (udziałów) firmy, w której pracują. W ramach ESOP pracownik nabywa prawo do żądania od pracodawcy przekazania mu akcji (udziałów) w spółce, o ile spełni warunki określone w programie;
• jako program motywacyjny - motywuje pracowników w szczególny sposób, oferując im perspektywę stania się współwłaścicielami firmy. Dzięki temu pracują oni nie tylko dla cyklicznego wynagrodzenia, ale również na rzecz sukcesu firmy, mając na uwadze potencjalne korzyści jako przyszli współwłaściciele;
• jako forma nagradzania - stanowi wynagrodzenie za pracę na rzecz spółki przyjmujące formę akcji (udziałów), co wyróżnia go od tradycyjnych form wynagradzania

W zależności od kraju, występującego w nim otoczenia prawnego, a przez to praktyki oraz danego przypadku, programy o takim charakterze bywają nazywane również przykładowo: Employee Stock Ownership Plan, Employee Share Option Plan, czy Employee Stock Purchase Plan (ESPP) .

ESOP bazuje na założeniach wypracowanych w USA i nie został uregulowany w Polsce grupą dedykowanych mu pod takim tytułem przepisów, tak jak ma to miejsce w przypadku na przykład różnego rodzaju umów (o dzieło, pożyczki i innych). Chociaż o tego rodzaju programie motywacyjnym wspomina ustawa PIT w stosunku do spółek akcyjnych, a przepisy Kodeksu spółek handlowych w bardzo subtelny sposób odnoszą się, co prawda nie wprost do programu jako takiego, ale do nabywania akcji przez pracowników.

Dlatego jest to mechanizm plastyczny, który można dostosowywać do danych okoliczności oraz potrzeb i w praktyce poszczególne ESOPy różnią się od siebie w mniejszym lub większym stopniu.

Oznacza to między innymi, że ESOP może obejmować wszystkich pracowników albo tylko ich określoną grupę, ale wcale nie musi dotyczyć wyłącznie pracowników zatrudnionych na podstawie stosunku pracy (umowy o pracę). ESOP może być więc kierowany do osób lub innych podmiotów współpracujących z daną firmą na podstawie prawnej innej niż umowa o pracę. Wyróżnia się na przykład wariant ESOP dedykowany kadrze zarządzającej - Management Stock Option Plan (MSOP).

Na co warto zwrócić uwagę rozważając wdrożenie ESOP?

Wdrożenie ESOP to strategiczna decyzja, która wymaga starannego przygotowania. Planując jego wprowadzenie, warto zwrócić uwagę w szczególności na formy, jakie ESOP może przyjąć, typowe pojęcia i mechanizmy oraz wyzwania i ryzyka z nim związane, a także proces wdrażania.

{{widget31}}

Jakie formy może przyjąć ESOP?

Ponieważ ESOP jest instrumentem elastycznym, w praktyce może on przybrać różną formę. Zazwyczaj wyróżnianymi modelami są:

• emisja akcji (udziałów) - w tym modelu dochodzi do emisji akcji lub utworzenia udziałów w spółce i zaoferowania ich pracownikowi,
• opcje na akcje (udziały) - w tym modelu pracownik nabywa uprawnienie do nabycia akcji/udziałów, a na tej podstawie może akcje (udziały) nabyć w przyszłości.
• akcje (udziały) fantomowe (wirtualne) - w tym modelu pracownik w ogóle nie nabędzie akcji (udziałów) w spółce, a jedynie pewne ustalone ze spółką uprawnienia, które mogą imitować te wynikające z praw akcyjnych (udziałowych); w szczególności może być to prawo do wypłaty wynagrodzenia w przypadku osiągnięcia przez spółkę w danym roku obrotowym zysku, choć inaczej niż w przypadku nabycia faktycznych akcji (udziałów), technicznie nie będzie to dywidenda.

Typowe pojęcia i mechanizmy ESOP

Zrozumienie podstawowych pojęć i mechanizmów związanych z ESOP jest kluczowe dla skutecznego wdrożenia programu. Dlatego warto zapoznać się z kilkoma terminami, które często pojawiają się w praktyce ESOP:

• vesting - mechanizm wprowadzający horyzont czasowy, w ramach którego pracownik może nabywać uprawnienia w stosunku do akcji (udziałów) - 2 lata, 4 lata etc., jeśli będzie spełniał warunki danego ESOP; innymi słowy jest to okres nabywania uprawnień;
• klif - punkty w czasie w okresie vestingu, które określają, jak często pracownik może nabywać poszczególne uprawnienia. Przykładowo, pracownik może co roku nabywać określony procent udziałów z całkowitej puli przewidzianej dla niego w ESOP,

• lock - up - mechanizm mający na celu zakazanie pracownikowi rozporządzania w określonym czasie akcjami (udziałami) nabywanymi w ramach ESOP,
• good leaver, bad leaver - określone w ESOP zasady dotyczące sytuacji, w których pracownik opuszcza spółkę, a także konsekwencji z tym związanych. Przykładowo, w przypadku "bad leaver" pracownik może utracić nabyte udziały, jeśli z przyczyn przez niego zawinionych zostanie zwolniony z pracy, podczas gdy "good leaver" może zachować swoje udziały jeśli zostanie zwolniony z pracy bez powodu,
• drag along, tag along - dookreślone w ESOP mechanizmy regulujące sprzedaż akcji (udziałów) nabytych przez pracowników w ramach ESOP. "Drag along" pozwala na zmuszenie pracowników do sprzedaży swoich akcji, jeśli inni akcjonariusze (udziałowcy) zdecydują się na sprzedaż. "Tag along" daje pracownikom prawo do przyłączenia się do transakcji sprzedaży, gdy inni akcjonariusze (udziałowcy) sprzedają swoje udziały.

Z czym trzeba się liczyć wdrażając ESOP?

Jeśli akcjonariat pracowniczy wdrażany jest w formie obejmującej emisję rzeczywistych akcji (udziałów), oznacza to wprowadzenie pracowników do grona współwłaścicieli spółki. Może być to istotne szczególnie w przypadku spółek z ograniczoną odpowiedzialnością ze względu na ich specyfikę, gdzie w praktyce grono wspólników bywa często wąskie i silnie związane ze spółką (np. firmy rodzinne). W tym przypadku ESOP wymaga odpowiedniego nastawienia dotychczasowych właścicieli, którzy muszą być gotowi na związane z tym potencjalne zmiany w procesach decyzyjnych oraz zarządzaniu firmą.

Kolejny aspekt to konieczność dobrego zaplanowania ESOP z punktu widzenia warunków nabywania przez pracowników uprawnień do akcji (udziałów) w spółce, w tym perspektywy czasowej. Warunki te mogą dotyczyć na przykład osiągnięcia określonych wyników finansowych przez spółkę lub KPI przez samych pracowników objętych ESOP. Warunki te powinny być jednak zrównoważone, realistyczne do spełnienia i przejrzyste. Równie ważne jest przyjęcie odpowiedniego horyzontu czasowego, po upływie którego współpracownik nabędzie swoje uprawnienia. Aby w sposób zrównoważony spełnić cel, jakim jest zbudowanie lojalności pracownika, przyjmuje się nabywanie akcji (udziałów) rozłożone w czasie z zastosowaniem wyżej wspomnianych klifów.

Po zaplanowaniu ESOP i w miarę jego realizowania, konieczne będzie zgłaszanie pewnych zmian dot. struktury spółki co najmniej w rejestrze przedsiębiorców KRS. Ich częstotliwość zależeć będzie od specyfiki danego ESOP.

Czy ESOP jest przeznaczony tylko dla spółek, a jeśli tak - dla jakich?

W odpowiedniej formie program ESOP można wdrożyć w zasadzie w każdego rodzaju spółce:

• spółka akcyjna - ESOP sprawdzi się najlepiej w spółkach akcyjnych, które można uznać za docelowych adresatów tego rodzaju programu motywacyjnego. Wynika to ze specyfiki przepisów regulujących funkcjonowanie tych spółek (możliwość warunkowej emisji akcji oraz emisji akcji niemych),
• prosta spółka akcyjna - ze względu na podobieństwo w budowie do spółki akcyjnej, również proste spółki akcyjne można uznać za szczególnie nadające do wprowadzenie w nich ESOP; tym bardziej że ESOP to mechanizm często wskazywany jako przydatny dla start-upów, a konstrukcja prostej spółki akcyjnej została wprowadzona do polskiego porządku prawnego również z myślą o start-upach,
• spółka z ograniczoną odpowiedzialnością - ze względu na strukturę opartą o udziały spółka z ograniczoną odpowiedzialnością również nadaje się do wdrożenia w niej ESOP, ale jednocześnie wymusza przyjęcie w jego ramach rozwiązań nieco sztywniejszych niż może mieć to miejsce w spółce akcyjnej i prostej spółce akcyjnej,
• inne spółki - programy opcyjne są zdatne do wdrożenia również w spółkach osobowych, tyle że z reguły w specyficznej formie. W przypadku spółki komandytowo - akcyjnej trudność jest najmniejsza, ze względu na podobieństwa do spółki akcyjnej. W przypadku pozostałych spółek osobowych pozostaje wziąć pod uwagę w zasadzie pewną wariację na temat akcji (udziałów) fantomowych, ewentualnie możliwość nabycia akcji (udziałów) w powiązanej spółce kapitałowej, jeśli istniałyby ku temu okoliczności.

Czy ESOP jest dla Ciebie?

Programy akcjonariatu pracowniczego, mające na celu zwiększenie produktywności i motywacji pracowników, były stosowane w USA już na początku XX wieku przez takie znane nazwiska jak J.C. Penney, czy Procter & Gamble (można więc być nie tylko jak Google i Microsoft, ale również bardziej historyczne marki, o czym przeczytasz więcej tutaj https://www.menke.com/esop-archives/the-origin-and-history-of-the-esop-and-its-future-role-as-a-business-succession-tool/). Dlatego beneficjentem ESOP jest właśnie pracownik.

Z punktu widzenia pracowników to niewątpliwie szczególny, w zasadzie nobilitujący i korzystny sposób wynagradzania. Jest on nadal mało rozpowszechniony, a w klasycznej formie daje możliwość dostępu do fundamentu struktury spółki. Trzeba przy tym tylko pamiętać, że uzyskanie statusu akcjonariusza/wspólnika spółki, to nie tylko prawa, ale też obowiązki.

Patrząc jednak na tego rodzaju programy motywacyjne z punktu widzenia firmy, za beneficjenta tak samo uznać można samą firmę. Biorąc za przykład wskazywany jako pierwszy w historii ESOP, powstał on jako wehikuł służący zapewnieniu odpowiedniej sukcesji w firmie - sposób na jej przekazanie swoim pracownikom, co dotychczasowi właściciele uznali za naturalne i kluczowe dla utrzymania działalności na oczekiwanym poziomie po ich odejściu na emeryturę. Punktem wyjścia była więc perspektywa i interes właścicieli firmy.

Czy wprowadzenie programu motywacyjnego tego rodzaju jest dla Ciebie? Czy tego chcesz, potrzebujesz, czy taką formułę czujesz i czy Twoja organizacja jest na to gotowa? Szukając odpowiedzi na te pytania warto skonsultować się z prawnikiem i doradcą podatkowym mając na względzie, że ESOP:

• możesz wykorzystać w zasadzie w każdego rodzaju spółce,
• może być to substytut kapitału potrzebnego na wypłacanie wynagrodzenia pracownikom, a więc niepozbawiony znaczenia "zastrzyk kapitałowy"; zwłaszcza na początku rozwoju działalności, czy w przypadku start-upu,
• może być to clincher przy pozyskiwaniu pracowników na których naprawdę Ci zależy albo zatrzymaniu u siebie najlepszych pracowników, zwłaszcza że ESOPy nie są wykorzystywane we wszystkich firmach - nie jest to jeszcze rynkowy standard.

‍

It is not uncommon for our law firm to receive inquiries from foreign entities or businesspersons regarding setting up a company in Poland.

Awareness of the Polish legal environment and preparation for such a project vary, but even those with a general understanding of the available options and the process often seek at least confirmation that their knowledge in this sphere is accurate.

Below are the three crucial aspects to consider prior to establishing a company in Poland. Addressing these factors early on will help streamline subsequent steps in the process.

1. Choosing the right type of company to establish in Poland

Not everyone interested in setting up a company in Poland is aware of the various business structures available. Each structure caters to different needs and business goals and has distinct formation requirements. Identifying these company structures is the essential first step when considering setting up a business in Poland.

The following three legal forms are capital companies:

Limited Liability Company (spółka z ograniczoną odpowiedzialnością/sp. z. o.o.)

• Description: this is the most popular type of company in Poland; it is relatively flexible and not overly complex to manage, also the costs of running this type of company are relatively low, making it an attractive option for most business owners.
• Key Features: minimum (initial) share capital that is required amounts to PLN 5,000; the governing bodies of the company are: management board, meeting of shareholders, and not mandatory in most cases supervisory board or audit commission; as a rule shareholders’ liability is limited to their contributions, meaning their personal assets are protected from business debts; in general management board is not responsible for debts of the company as well.

Joint-Stock Company (spółka akcyjna/S.A.)

• Description: suitable especially for larger enterprises; however, conducting business in this form is more complex and generates higher costs in compare to a limited liability company (sp. z o.o.).
• Key Features: minimum (initial) share capital that is required amounts to PLN 100,000; the governing bodies of the company are: management board, general meeting (of stockholders), supervisory board; as a rule stockholders’ liability is limited to their contributions, meaning their personal assets are protected from business debts; in general management board is not responsible for debts of the company as well.

Simple Joint-Stock Company (prosta spółka akcyjna/P.S.A.)

• Description: designed to be a more flexible structure than a joint-stock company, it is a bridge between limited liability company and joint-stock company, primarily intended for startups/innovative and technology-driven businesses; its distinctive feature is low entry threshold in terms of initial capital and possibility to appoint board of directors instead of traditional management board.
• Key Features: minimum (initial) share capital that is required amounts to PLN 1,00; the governing bodies of the company are: management board or board of directors, general meeting (of stockholders), non-mandatory supervisory board; personal assets of stockholders as well as management board/board of directors are protected from business debts similarly to other capital companies.

Below are partnership companies available in Poland:

General Partnership (spółka jawna/sp. j.)

• Description: sometimes also called registered partnership, it is the most basic company structure available in Poland where the partners share responsibilities and profits, while maintaining a straightforward organizational framework.
• Key Features: there is no share capital; however, partners are required to contribute to the company (no specified minimum value of contributions) including contribution in the form of work for the partnership; the company does not have governing bodies and therefore the company's affairs and its representation is handled directly by the partners, who bear subsidiary liability for the company's obligations as it is not a capital company structure.

Limited Liability Partnership (spółka partnerska/sp.p.)

• Description: also known as professional partnership, it is a specific business structure intended for and available only to certain professionals, e.g. lawyers, architects, doctors; this company form allows the partners to collaborate while benefiting from a level of liability protection not available to general partnerships.
• Key Features: there is no share capital; however, partners are required to contribute to the company (no specified minimum value of contributions); managing the company's affairs and its representation is the responsibility of the partners, although it is possible to appoint management board; the partners bear subsidiary liability for the company's obligations as it is not a capital company structure, yet the liability can be additionally limited to sphere of actions of particular partner.

Limited Partnership (spółka komandytowa/sp.k.)

• Description: its distinctive feature is a mixed structure, where at least one partner (the general partner) has unlimited liability for company debts, while other partners (limited partners) have liability limited to a sum agreed between partners, although in both cases the liability is of a subsidiary character (typical for partnership companies).
• Key Features: there is no share capital; however, partners are required to contribute to the company (no specified minimum value of contributions); the company does not have governing bodies and therefore the company's affairs and its representation are handled by the the general partner, while managing company's affairs is shared with limited partners; partners bear specific subsidiary liability for the company's obligations as explained above.

Limited Joint-Stock Partnership (spółka komandytowo-akcyjna/S.K.A.)

• Description: it is a hybrid entity combining features of a limited partnership and a joint-stock company, which may be used in particular when outside investor is involved (stocks can be issued by the company), while the stockholders are not liable for business debts, but general partners responsible for representation of the company are.
• Key Features: minimum (initial) share capital that is required amounts to PLN 50,000; this structure combines features of both joint-stock and limited partnerships; general partners have unlimited liability, while stockholders do not bear responsibility for company debts; although affair's of the company are managed by the general partner, some matters are handled by the general meeting (of stockholders); also a supervisory board may be appointed in the company (as a rule it is not a mandatory body).

{{widget29}}

‍

Single-shareholder (stockholder) structure of capital companies - a feature essential for many foreign investors

Capital companies in Poland generally can be established by a single shareholder/stockholder, unlike partnership companies, which require at least two partners. This single-shareholder structure is particularly attractive to foreign investors looking to set up a subsidiary in Poland, as it allows them to fully own and manage their business without the need to find a partner for the enterprise.

However, it is important to note that not in all cases capital companies can be established with a single shareholder/stockholder.

A single-shareholder limited liability company cannot be the sole founder of another capital company.

Although interpretations vary, whether this restriction applies to both domestic and foreign single-shareholder companies, it is advisable for foreign investors to assume this restriction applies to foreign limited liability companies as well. This precaution helps avoid complications during the company registration process

Finally, it is crucial to differentiate between founding such a disallowed single-shareholder/stockholder company and transitioning to this structure. While one cannot initially establish a company in the aforementioned limited circumstanes, once established, converting a company to such a single-shareholder/stockholder structure is allowed. Local lawyer can help to plan and execute the transition.

Why a limited liability company (sp. z o.o.) is the go to option for foreign investors in Poland?

When considering the establishment of a company in Poland, the limited liability company (sp. z o.o.) appears as the most practical choice for foreign investors. This structure shields personal assets of the shareholder from business debts and offers a formal financial foundation, with a manageable minimum share capital. The clear separation between ownership and management simplifies operations and allows for flexible involvement of third parties in the management structure.

Compared to partnership companies, which involve higher personal risk and less structured management, the sp. z o.o. offers a balanced and attractive option for those new to the Polish market, supporting both business establishment and growth.

2. Understanding the company formation process in Poland

Creating a company in Poland requires two primary steps:

1. Signing the Founding Act

• The founding document/agreement of the company may take the form of articles of association, founding act or statute (also with different translations of particular kinds of documents being in use) depending on the company's structure. For convenience, it will be referred to as the "Founding Act."
• For most company types, particularly limited liability companies (sp. z o.o.), signing a written Founding Act alone is insufficient - a notarial deed is required.
• Alternatively, limited liability company (sp. z o.o.), simple joint-stock company (P.S.A.), general partnership (sp.j.) and limited partnership (sp.k.) can be established using a special online platform (S24). However, this option has its limitations:
  • it requires from the persons involved in company's formal structure a qualified electronic signature or a Polish trusted signature, as defined by applicable regulations,
  • documents available online are restricted to model templates, offering limited flexibility,
  • the platform operates exclusively in Polish.

2. Registering the company

• Capital companies: once the Founding Act is signed, the company exists in an "in organization" phase; it becomes a fully-fledged legal entity only upon registration in the commercial register (register of entrepreneurs of the National Court Register - KRS).
• Partnership companies: the company comes into existence upon its registration in the KRS.
• Supporting documents must be prepared and submitted along with the registration application. If the company is being established by a foreign entity, an excerpt from the commercial register of the foreign company will be needed to verify certain details, such as the authorized representatives. This excerpt may require legalization, in most cases in the form of an apostille, and must be translated by a sworn translator in Poland.
• Registration is conducted exclusively online and in Polish. As a rule the application must be signed with a qualified electronic signature or a Polish trusted signature by the authorized representative(s).

Engaging a local lawyer to facilitate the registration process is invaluable, as he can assist with the preparation of required documents and submit the registration form on behalf of the newly created company using a power of attorney.

When foreign entrepreneurs consider setting up a company in Poland, they often face uncertainties. Common issues include understanding the diverse company structures available, navigating the detailed formation process, and determining the necessity of traveling to Poland for completion. Many are not aware that the process of registration and functioning of an LLC in Poland differs from other countries. Additionally, navigating the Polish legal system, especially online procedures requiring local signatures, can be challenging without expert guidance. Proper legal advice is crucial to avoid pitfalls and ensure smooth company establishment. ~ Damian Sawicki, CEO, attorney at law

3. Evaluating the need for travel to Poland for business setup

When setting up a company in Poland, one of the major considerations is whether the process can be completed remotely, or if travel to Poland is necessary due to certain formalities. Often foreign investors find it inconvenient or impractical to visit Poland and are looking for a way to complete the process entirely from abroad.

For capital companies like the limited liability company (sp. z o.o.), signing the Founding Act in the form of a notarial deed can necessitate a physical presence in Poland.

Such problem can be solved twofold:

• granting power of attorney - depending on circumstances a power of attorney may be granted to a third person (e.g. a local lawyer) who can appear before the notary to sign the Founding Act; although in such case a power of attorney would have to be granted abroad in a notarial deed form,
• using the S24 platform - the company can be established online through the aforementioned S24 platform, provided that those involved have the required type of electronic signature; amendments to the basic wording of the Founding Act, based on the model document, can be made later when convenient amd the changes can be executed through a power of attorney granted to a third party (e.g. a local lawyer), which in most cases will require a written form only, eliminating the need for a notarial deed.

Alternatively, a third party (e.g., a local lawyer) can form the company on behalf of the investor, subsequently transferring ownership to the investor. This approach also effectively addresses the legal restriction against a single-shareholder limited liability company being the sole founder of another capital company.

‍

Summary

Understanding the options available to foreign investors regarding company structures and their formation process in Poland is crucial for making informed decisions from the earliest planning stages of establishing a presence in the Polish market.

Familiarity with the fundamentals of each company type helps balance factors like liability, capital requirements, and management flexibility. Being aware of the formation process, including whether it can be completed remotely or requires physical presence, allows investors to plan effectively and avoid potential delays.

This knowledge not only simplifies the company formation process, but also aids in understanding legal aspects and facilitates smoother discussions with partners or professionals involved in setting up the business. Ultimately, it contributes to establishing the business more efficiently and with deeper understanding of the relevant factors.

‍

Postępowanie upominawcze jest jednym z trybów postępowania cywilnego, którego celem jest uproszczenie i przyspieszenie procesu dochodzenia roszczeń pieniężnych lub innych rzeczy zamiennych.

Postępowanie upominawcze jest szczególnie korzystne dla wierzycieli, ponieważ skraca czas i zmniejsza koszty uzyskania tytułu wykonawczego (nakazu zapłaty zaopatrzonego w klauzulę wykonalności), stanowiącego podstawę egzekucji należności.

W niniejszym artykule przedstawimy główne aspekty dochodzenia należności w postępowaniu upominawczym, w tym warunki jego stosowania, przebieg oraz korzyści i ograniczenia.

Warunki stosowania postępowania upominawczego

Kodeks postępowania cywilnego reguluje postępowanie upominawcze. Tryb ten ma zastosowanie w sprawach o roszczenia pieniężne lub inne rzeczy zamienne (przesłanki pozytywne), chyba że według treści pozwu roszczenie jest oczywiście bezzasadne, twierdzenia co do faktów budzą wątpliwość lub zaspokojenie roszczenia zależy od świadczenia wzajemnego (przesłanki negatywne).

Możliwość wydania nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym zarezerwowana została przede wszystkim w mniej skomplikowanych sprawach. Główną cechą tego postępowania jest wydanie nakazu zapłaty na posiedzeniu niejawnym, bez obecności stron.

Zakłada się przy tym, że pozwany, po otrzymaniu nakazu i uznaniu jego zasadności, nie wniesie sprzeciwu. Dzięki temu możliwe jest rozstrzygnięcie sprawy bez potrzeby prowadzenia postępowania dowodowego podczas rozprawy, co oszczędza czas i koszty zarówno sądowi, jak i stronom.

Przebieg postępowania upominawczego

Podstawą wszczęcia tego postępowania jest pozew, w którym powód powinien dokładnie określić swoje żądanie oraz przedstawić dowody na jego poparcie. Sąd z urzędu bada, czy może wydać w tym trybie nakaz zapłaty, więc brak złożenia stosownego wniosku nie przekreśla możliwości uzyskania nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym.

Co istotne, w postępowaniu upominawczym sąd wydaje nakaz zapłaty jedynie na podstawie pozwu, jeżeli stwierdzi wystąpienie przesłanek pozytywnych i brak wystąpienia przesłanek negatywnych.

Nakaz zapłaty to orzeczenie sądu wydane w sprawie cywilnej o mocy wyroku. W nakazie zapłaty sąd nakazuje pozwanemu, aby w oznaczonym terminie zaspokoił roszczenie w całości wraz z kosztami albo wniósł w tym terminie sprzeciw.

Pozew zostaje doręczony pozwanemu razem z nakazem zapłaty.

{{widget27}}

‍

Sprzeciw od nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym

Nie w każdej sprawie pozwany godzi się z wydaniem nakazu zapłaty. W takiej sytuacji istnieje możliwość zaskarżenia nakazu zapłaty poprzez wniesienie sprzeciwu w określonym terminie. Wskutek wniesienia sprzeciwu nakaz zapłaty traci moc w części zaskarżonej sprzeciwem, sprawa przekazywana jest do postępowania zwykłego i wyznaczana jest rozprawa.

Jest to bardzo ważne, ponieważ nakaz zapłaty, od którego nie wniesiono sprzeciwu lub jeśli sprzeciw został wniesiony po terminie, ma moc prawomocnego wyroku. Oznacza to, że taki nakaz zapłaty, opatrzony klauzulą wykonalności, może być podstawą do wszczęcia egzekucji komorniczej.

Termin na wniesienie sprzeciwu od nakazu zapłaty wydanego w postępowaniu upominawczym

Sąd wydając nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym umieszcza w jego treści sentencję, zgodnie z którą nakazuje pozwanemu, aby w terminie oznaczonym w nakazie zapłaty zaspokoił roszczenie w całości wraz z kosztami albo wniósł środek zaskarżenia.

Termin ten różni się w zależności od miejsca doręczenia nakazu:

• dwa tygodnie od dnia doręczenia, jeśli nakaz zapłaty jest doręczany pozwanemu w kraju,
• miesiąc od dnia doręczenia, jeśli nakaz zapłaty jest doręczany pozwanemu poza granicami kraju na terytorium Unii Europejskiej,
• trzy miesiące od dnia doręczenia, jeśli nakaz zapłaty jest doręczany poza terytorium Unii Europejskiej.

W praktyce najczęściej stosowanym terminem na złożenie sprzeciwu od nakazu zapłaty jest okres dwóch tygodni.

Korzyści i ryzyka postępowania upominawczego

Korzyści:

• szybkość - postępowanie upominawcze jest znacznie szybsze niż tradycyjne postępowanie cywilne. W wielu przypadkach wierzyciel może uzyskać nakaz zapłaty w ciągu kilku tygodni,
• koszty - koszty postępowania upominawczego są niższe w porównaniu z kosztami tradycyjnego postępowania sądowego, co jest korzystne zwłaszcza dla osób fizycznych lub małych przedsiębiorstw.

Ryzyka:

• sprzeciw od nakazu zapłaty - głównym ryzykiem dla powoda jest wniesienie sprzeciwu od nakazu zapłaty przez pozwanego, co powoduje utratę mocy nakazu. W takiej sytuacji sprawa jest automatycznie kierowana do tradycyjnego trybu rozpoznania, co wydłuża czas postępowania, a także może zwiększyć jego koszty,
• wątpliwości sądu – pozew w postępowaniu upominawczym powinien zostać sporządzony w sposób najpełniej wyjaśniający istotę sprawy oraz wykazujący dochodzone roszczenie. Jeżeli twierdzenia pozwu budzą wątpliwość, sąd nie wyda nakazu zapłaty tylko skieruje sprawę do postępowania na zasadach ogólnych, a więc doręczy pozwanemu pozew i zobowiąże go do sporządzenia odpowiedzi.

Podsumowanie

Postępowanie upominawcze jest efektywnym narzędziem w dochodzeniu roszczeń. Dzięki swojej prostocie i szybkości, stanowi atrakcyjną alternatywę dla tradycyjnego postępowania sądowego.

Niemniej jednak, wierzyciele powinni być świadomi potencjalnych ryzyk, takich jak możliwość wniesienia sprzeciwu przez pozwanego, co może wydłużyć czas dochodzenia należności, a także zwiększyć ich koszty.

Odpowiednie sporządzenie pozwu, uwzględniające wymogi postępowania upominawczego, może znacząco poprawić efektywność windykacji należności, co jest kluczowe dla utrzymania płynności finansowej.

‍

Coraz więcej przedsiębiorców zajmujących się handlem towarów, świadczących usługi na rzecz swoich klientów lub prowadzących jakikolwiek inny biznes online decyduje się na organizowanie konkursu mającego na celu przede wszystkim reklamę ich działalności. Sposób organizacji takiego konkursu jak i same nagrody czy też inne benefity przysługujące za udział w konkursie są przeróżne, a wielu przedsiębiorców wymyśla coraz to rozmaitsze konkursy, które mają przyciągnąć jak najwięcej klientów.

Należy jednak pamiętać o konieczności przygotowania odpowiedniego regulaminu konkursu, który przede wszystkim zorganizuje oraz uporządkuje przebieg takiego konkursu, a także zwróci uwagę na prawa i obowiązki zarówno uczestnika jak i organizatora konkursu. W niniejszym artykule podpowiemy co w takim regulaminie konkursu powinno się znaleźć.

Zadanie konkursowe

Robiąc zakupy czy to w sklepie stacjonarnym czy to w internetowym często spotykamy się z reklamami dotyczącymi zorganizowanych konkursów. Dzięki uczestnictwie w nich, wykonaniu określonej czynności (najczęściej w postaci zadania konkursowego), klienci mają szansę wygrania określonych nagród.

Konkurs jest rozumiany jako pewnego rodzaju akcja promocyjna, w którego zaangażowani mają być obecni lub przyszli klienci organizatora konkursu. Poprzez określone działania uczestników, które zależą od natury i celu samego konkursu, mają oni możliwość otrzymania nagrody.

Jednym z najważniejszych punktów, który musi znaleźć się w regulaminie konkursu to zdefiniowanie zadania konkursowego. Może on przyjąć dowolną formę, poprzez np. nagranie krótkiego wideo, zrobienie zdjęcia powiązanego z Twoim biznesem lub napisania tekstu promującego. Często także to właśnie z zadania konkursowego wynika cel konkursu oraz intencje samego organizatora. Organizując konkurs, pamiętajmy o zadbaniu o atrakcyjność zadania konkursowego, które przyciągnie jak największą ilość uczestników. W regulaminie powinno być zatem w przejrzysty sposób przedstawione to czego wymaga się od uczestnika konkursu (np. że uczestnik konkursu może zgłosić pracę konkursową za pośrednictwem odpowiedniego formularza rejestracyjnego).

Powyższe jest także związane z koniecznością wskazania czasu trwania konkursu. W regulaminie należy wskazać określony czas trwania konkursu tj. m.in do kiedy można przesyłać zadanie konkursowe, kiedy dojdzie do wyłonienia zwycięzcy konkursu czy jaki jest czas na złożenie reklamacji.

Gdzie można konkurs zorganizować?

W dobie dzisiejszego świata cyfryzacji i nowych technologii, najczęściej spotkać możemy się z konkursami organizowanymi w Internecie, w różnych mediach społecznościowych.

Jeśli zdecydujemy się na organizację konkursu za pośrednictwem mediów społecznościowych, należy zwrócić uwagę na regulaminy samych platform, na których konkurs ma zostać zorganizowany i dowiedzieć się jakie one stawiają warunki organizacji takiego przedsięwzięcia. I tak, regulamin Facebooka czy też Instagrama wskazuje wprost na obowiązek przygotowania stosownego regulaminu konkursu, w którym jasno zostanie zaznaczone że m.in. platformy te nie ponoszą odpowiedzialności za przebieg konkursu.

{{widget28}}

Ponadto, skoro mamy do czynienia z działaniem w świecie elektronicznym, zastosowanie znajdzie ustawa o świadczeniu usług drogą elektroniczną. Przepisy prawa wskazują, że na dostawcy usługi świadczonej drogą elektroniczną ciąży szereg obowiązków, w tym obowiązek informacyjny oraz konieczność przygotowania odpowiedniego regulaminu świadczenia usług. Zgodnie z art. 8 ww. ustawy, taki regulamin powinien zawierać m.in rodzaj i zakres usług świadczonych drogą elektroniczną, wymaganie techniczne, tryb postępowania reklamacyjnego czy też warunki zawierania i rozwiązywania umów o świadczenie usług drogą elektroniczną.

Pamiętajmy również o tym, że regulamin dostępny powinien być dla wszystkich zainteresowanych i każdy uczestnik konkursu powinien mieć do niego łatwy dostęp (np. na dedykowanej stronie konkursowej)!

Uczestnik konkursu i jego rejestracja, organizator konkursu

Chcąc wziąć udział w konkursie, należy odpowiednio się do niego zgłosić poprzez np. zarejestrowanie żeby zostać uczestnikiem konkursu. Oczywiście w regulaminie mogą być przewidziane inne warunki uczestnictwa, które nie będą przewidywały tak sformalizowanej procedury, niemniej precyzyjne wskazanie warunków uczestnictwa w konkursie jest kolejnym niezbędnym jego elementem.

W regulaminie należy wskazać czego dokładnie wymaga się od uczestników konkursu w tym np. podanie danych osobowych takich jak imię, nazwisko, miejscowość zamieszkania itp. Można również zastrzec, że uczestnikami konkursu mogą być jedynie osoby pełnoletnie. W regulaminie możemy zawrzeć także postanowienie, że brak podania określonych danych lub podanie danych nieprawdziwych będzie dyskwalifikowało uczestnika.

Organizator konkursu staje się ponadto administratorem danych osobowych uczestników konkursu, zatem należy zadbać o prawidłową ochronę przekazywanych danych. RODO nakłada w tym zakresie na organizatora konkursu szereg obowiązków w tym m.in obowiązek podania przysługujących osobom, których dane są przetwarzane praw (w tym np. prawo do "bycia zapomnianym"), czy też sprecyzowanie samego celu przetwarzania danych. Organizując konkurs, należy zadbać o otrzymanie od uczestników konkursu zgody na przetwarzanie ich danych osobowych, która może być wyrażona np. podczas rejestracji uczestnika.

Pamiętajmy również, że uczestnik konkursu ma możliwość zrezygnowania ze swojego udziału w konkursie. Regulamin konkursu powinien zatem wskazywać na procedurę wycofania się uczestnika, a także dokładnie opisywać możliwe sposoby kontaktowania się z organizatorem konkursu.

Dane organizatora również powinny być jasno przedstawione w regulaminie konkursu. Ponadto, często zdarza się że organizatorzy decydują się na skorzystanie z usług agencji marketingowych, które biorą na siebie przeprowadzenie całego konkursu, w tym wybranie komisji konkursowej i wyłonienie zwycięzcy konkursu. Dlatego tak ważnym elementem jest dokładne określenie jaki podmiot odpowiada za określone czynności związane z przebiegiem konkursu.

Nagrody

ajważniejszym postanowieniem regulaminu konkursowego dla uczestników konkursu jest niewątpliwie ten odnoszący się do sposobu wyłonienia zwycięzcy konkursu, a także wskazujący jakie nagrody im przysługują.

Regulamin konkursu często określa także tzw. komisję konkursową, sposób jej wyłonienia i działania. Jej głównym zadaniem jest w pierwszej kolejności ocena przesłanych zadań konkursowych, a następnie wyłonienie przez siebie wybranego zwycięzcy konkursu. Chcąc zapewnić przejrzystość organizowanego konkursu, pamiętajmy zatem o dokładnym wskazaniu co będzie poddane ocenie i kiedy uczestnicy mogą spodziewać się wyników.

Komisja konkursowa może być także odpowiedzialna za rozpatrywanie wszelkich reklamacji zgłaszanych przez uczestników konkursu dot. m.in przebiegu konkursu, zdyskwalifikowania uczestników. Zatem regulamin konkursu powinien także dokładnie opisywać procedurę reklamacyjną tj. np. w jakim czasie komisja zobowiązana jest do podjęcia określonych działań (np. reklamacje rozpatrywane będą w terminie 7 dniu od dnia ich złożenia).

W konkursie mogą występować różne nagrody, w tym nagrody dodatkowe. Nagroda główna może przyjąć formę np. otrzymania darmowej paczki produktów lub możliwości skorzystania z usługi bez ponoszenia żadnych kosztów.

Otrzymanie nagrody od organizatora może być uzależnione od spełnienia dodatkowych warunków jak np. skontaktowanie się w określonym czasie po podaniu wyników konkursu z organizatorem i podanie przez zwycięzcę konkursu pełnego adresu zamieszkania.

Pozostałe elementy regulaminu konkursu i obowiązek podatkowy

Organizując konkurs, organizatorzy często decydują się na wykorzystanie najlepszej pracy zwycięzcy konkursu w swoich materiałach reklamowych. Taki zabieg niewątpliwie pozytywnie wpływa na marketing całego przedsiębiorstwa, ponieważ wskazuje wprost na zadowolonych klientów korzystających z nagród.

Zatem chcąc korzystać z przesłanych, zwycięskich prac konkursowych, w regulaminie konkursu należy zadbać, by jego postanowienia stanowiły o przeniesieniu praw autorskich z uczestnika konkursu lub zwycięzcy konkursu na organizatora. Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych wskazuje dokładnie m.in kiedy mamy do czynienia z "utworem" w rozumieniu tej ustawy i z jakiego typu licencją możemy mieć do czynienia.

A co z podatkiem?

Rozdawanie nagród związane jest także z obowiązkiem zapłaty podatku. Zastosowanie znajdzie tutaj ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zgodnie z art. 30 ust. 2 tejże ustawy Od dochodów (przychodów) pobiera się zryczałtowany podatek dochodowy z tytułu wygranych w konkursach, grach i zakładach wzajemnych lub nagród związanych ze sprzedażą premiową, uzyskanych w państwie członkowskim Unii Europejskiej lub innym należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego - w wysokości 10% wygranej lub nagrody.

Pamiętajmy, że obowiązek poboru tego podatku spoczywa na organizatorze konkursu, który w tym przypadku pełni rolę płatnika. Uczestnicy konkursu czy też laureat konkursu nie może być obciążony obowiązkiem zapłaty tego podatku!

W ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych wskazane są pewne możliwości zwolnienia się z obowiązku opłacenia podatku.

Jeśli konkurs zorganizowany jest w formie loterii art. 21 ust. 1 pkt 6a ww. ustawy wskazuje, że wolne od podatku dochodowego są wygrane w grach liczbowych, loteriach pieniężnych, grze telebingo, zakładach wzajemnych, loteriach promocyjnych, loteriach audiotekstowych i loteriach fantowych, jeżeli jednorazowa wartość tych wygranych nie przekracza 2280 zł, grach na automatach, grach w karty, grach w kości, grach cylindrycznych, grach bingo pieniężne i grach bingo fantowe – urządzanych i prowadzonych przez uprawniony podmiot na podstawie przepisów o grach hazardowych obowiązujących w państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego.

Natomiast jeśli występuje konkurs w formie przyrzeczenia publicznego zastosowanie znajduje art. 21 ust. 1 pkt 68 ww. ustawy wskazuje, że wolne od podatku dochodowego są wartość wygranych w konkursach i grach organizowanych i emitowanych (ogłaszanych) przez środki masowego przekazu (prasa, radio i telewizja) oraz konkursach z dziedziny nauki, kultury, sztuki, dziennikarstwa i sportu, a także nagród związanych ze sprzedażą premiową towarów lub usług -jeżeli jednorazowa wartość tych wygranych lub nagród nie przekracza kwoty 2000 zł; zwolnienie od podatku nagród związanych ze sprzedażą premiową towarów lub usług nie dotyczy nagród otrzymanych przez podatnika w związku z prowadzoną przez niego pozarolniczą działalnością gospodarczą, stanowiących przychód z tej działalności.

W związku z powyższym art. 21 ust. 1 pkt 68 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, organizatorzy konkursu zastanawiają się czy przeprowadzenie konkursu za pośrednictwem Internetu będzie korzystało z wyłączenia i spełnia przesłankę konkursu organizowanego i emitowanego przez środki masowego przekazu. Stanowiska organów podatkowych nie są w tym temacie jednorakie. Jedne stoją na stanowisku, że organizacja konkursu w Internecie nie spełnia ww. wyłączenia, a drugie wskazują że istnieje możliwość zaliczenia Internetu do tzw. mass mediów w związku z czym przesłanka z art. 21 ust. 1 pkt 68 ww. ustawy jest spełniona.

Należy więc liczyć się z tym, że próby ominięcia zapłaty podatku mogą być ryzykowne i wiązać się z nałożeniem na organizatora m.in kar.

‍

Podsumowanie

Dobrze zorganizowany, prawidłowo przeprowadzony i legalny konkurs może korzystnie wpłynąć na marketing wielu przedsiębiorców oraz zachęcić nowych klientów do zakupu towarów czy usług.

Pamiętajmy zatem o konieczności przygotowania solidnego regulaminu przed jego wystartowaniem. Odpowiednio przygotowany regulamin konkursu może ochronić nas od niepotrzebnych nieporozumień oraz świadczy o przejrzystości działań organizatora konkursu, co niewątpliwie pozytywnie wpływa na jego renomę.

‍

Wiele spółek używa określenia "holding" w swojej nazwie lub posługuje się nim w kontekście współpracy z powiązanymi spółkami. Powiązanie w ramach wzajemnych struktur co najmniej dwóch podmiotów gospodarczych stanowi fundament holdingów. Jednocześnie holding kojarzy się z grupą dużych firm, lub co najmniej jednym dużym podmiotem, skupiającym wokół siebie mniejsze.

Mimo że holdingi funkcjonują na rynku od lat i były już szczątkowo regulowane m.in. przepisami o rachunkowości, prawa podatkowego oraz spółek handlowych, w 2022 r. wprowadzono do polskiego prawa regulację tzw. prawa holdingowego (prawa grup spółek, prawa koncernowego). O co więc chodzi z tym prawem holdingowym, holdingami i grupą spółek?

Czym jest holding?

"Holding" to pojęcie potoczne, doktrynalne, a być może co istotniejsze - praktyczne, które można sprowadzić do określenia struktury opartej o związek pomiędzy dwoma albo większą liczbą formalnie odrębnych podmiotów gospodarczych, w którym jeden podmiot zarządza i kontroluje inny albo inne podmioty w oparciu o istniejące między nimi powiązanie, w szczególności kapitałowe (posiadanie udziałów jednej spółki przez drugą).

Czym jest grupa spółek?

"Grupa spółek" to określenie wprowadzone w 2022 r. w Kodeksie spółek handlowych, oznaczające spółkę dominującą i spółkę albo spółki zależne (w przypadku obu rodzajów tych spółek w rozumieniu Kodeksu spółek handlowych), będące spółkami kapitałowymi, kierujące się zgodnie z uchwałą o uczestnictwie w grupie spółek wspólną strategią w celu realizacji wspólnego interesu (interes grupy spółek), uzasadniającą sprawowanie przez spółkę dominującą jednolitego kierownictwa nad spółką zależną albo spółkami zależnymi.

{{widget26}}

‍

Jaka jest różnica pomiędzy holdingiem a grupą spółek?

Termin "holding" - w przeciwieństwie do sformułowania "grupa spółek" - nie jest zdefiniowany w przepisach polskiego prawa. W związku z tym jest bardziej płynny i co istotne przepisy nie wiążą z nim skutków prawnych takich, jak ma to miejsce w stosunku do grupy spółek. Ponadto grupa spółek to wytwór leżący u podstaw wprowadzonej w 2022 r. nowelizacji Kodeksu spółek handlowych, a w jej ramach regulacji prawa holdingowego (prawa grup spółek, prawa koncernowego).

W samym uzasadnieniu nowelizacji ustawodawca wskazał, że określenie "grupa spółek" zostało przyjęte dla holdingów. W związku z tym holdingowi w formalnym wymiarze nadano nazwę "grupa spółek" i w tym świetle terminologię oraz jej znaczenie można ze sobą utożsamiać.

Jakich formalności wymaga utworzenie grupy spółek?

W związku ze sformalizowaniem struktury holdingu w ramach Kodeksu spółek handlowych, pamiętać należy o tych formalnych aspektach jego powstania. Warunki utworzenia grupy spółek w części zawierają się już w jej przytoczonej wyżej definicji. Są nimi:

1. istnienie spółki dominującej i spółki zależnej - jednej lub więcej,
2. spółkami w grupie spółek muszą być spółki kapitałowe,
3. konieczna jest wspólna strategia, którą spółki zgodnie z uchwałą o uczestnictwie w grupie spółek będą się kierowały w celu realizacji wspólnego interesu (interes grupy spółek),
4. strategia ta ma uzasadniać sprawowanie przez spółkę dominującą jednolitego kierownictwa nad spółką zależną albo spółkami zależnymi.

Ponadto konieczne jest powzięcie przez zgromadzenie wspólników albo walne zgromadzenie spółki zależnej (w zależności od rodzaju tej spółki) uchwały o uczestnictwie w grupie spółek ze wskazaniem spółki dominującej.

Przyjmuje się, że podjęcie uchwały o utworzeniu grupy spółek stanowi zdarzenie decydujące o tym, że grupa powstaje.

‍

"Z praktycznego, biznesowego punktu widzenia, przy budowaniu holdingu najważniejsze jest planowanie i perspektywa długoterminowa. Budowanie holdingu to proces, który z uwagi na swoją doniosłość i rolę jaką będzie pełnił, powinien być przeprowadzany we współpracy z prawnikami i specjalistami ds. podatków." ~ Damian Sawicki, radca prawny, CEO Sawicki Legal

Czy grupę spółek należy ujawnić w rejestrze przedsiębiorców KRS?

Mimo podjęcia uchwały o uczestnictwie w grupie spółek spółka dominująca i spółka zależna powinny dodatkowo ujawnić w rejestrze przedsiębiorców KRS uczestnictwo w grupie spółek. W przypadku gdy spółka dominująca posiada siedzibę za granicą, uczestnictwo w grupie spółek wystarczy ujawnić w rejestrze spółki zależnej, co swoją drogą oznacza, że grupa spółek może obejmować nie tylko podmioty krajowe, ale też zagraniczne.

Ujawnienie uczestnictwa w grupie spółek w rejestrze jest bardzo istotne. W jego braku nie będzie możliwe korzystanie przez spółki należące do grupy z wielu przewidzianych dla nich rozwiązań, w tym kluczowych, które legły u podstaw wprowadzenia regulacji prawa holdingowego:

• możliwości wydawania przez spółkę dominującą spółce zależnej wiążącego polecenia,
• prawa spółki dominującej żądania dostępu do ksiąg i dokumentów spółki zależnej oraz udzielenia spółce dominującej informacji,
• sprawowania przez radę nadzorczą spółki dominującej stałego nadzoru nad realizacją interesu grupy spółek przez spółkę zależną,
• odpowiedzialności spółki dominującej wobec spółki zależnej za szkodę wyrządzoną wykonaniem wiążącego polecenia.

Co i dla kogo przewidują przepisy o grupie spółek?

Prawo holdingowe sprowadza się do szeregu zasad regulujących wzajemne relacje pomiędzy podmiotami grupy, ale też skutki tych relacji wobec podmiotów trzecich. Powołanie grupy spółek powoduje w szczególności:

• możliwość wydawania wiążących poleceń spółce zależnej przez spółkę dominującą - spółka dominująca może wydać spółce zależnej wiążące polecenie dotyczące prowadzenia spraw spółki, jeżeli jest to uzasadnione interesem grupy spółek, a spółki zależne zasadniczo zobowiązane są stosować się do nich. Spółki zależne mogą odmówić wykonania polecenia w sytuacjach określonych ustawą. Istnieje też obowiązek poinformowania spółki dominującej o podjęciu uchwały o wykonaniu wiążącego polecenia albo uchwały o odmowie wykonania wiążącego polecenia;
• kierowanie się obok interesu danej spółki interesem grupy spółek - o ile nie zmierza to do pokrzywdzenia wierzycieli lub wspólników mniejszościowych albo akcjonariuszy mniejszościowych spółki zależnej;
• brak odpowiedzialności członka zarządu, rady nadzorczej, komisji rewizyjnej oraz likwidatora spółki zależnej za szkodę wyrządzoną wykonaniem wiążącego polecenia;
• uprawnienie spółki dominującej do przeglądania ksiąg i dokumentów spółki zależnej uczestniczącej w grupie spółek oraz żądania od niej udzielenia informacji;
• uprawnienie nadzorcze rady nadzorczej spółki dominującej - rada nadzorcza, a jeśli umowa spółki dominującej nie przewiduje ustanowienia rady nadzorczej zarząd spółki dominującej, co do zasady sprawuje stały nadzór nad realizacją interesu grupy spółek przez spółkę zależną uczestniczącą w grupie spółek. W jego ramach może żądać od zarządu spółki zależnej uczestniczącej w grupie spółek udostępnienia ksiąg i dokumentów oraz udzielenia informacji w celu sprawowania nadzoru;
• ochronę wspólników/akcjonariuszy mniejszościowych spółki zależnej poprzez uprawnienia w zakresie audytu grupy spółek i odkupu ich udziałów przez spółkę dominującą - wspólnik lub wspólnicy mniejszościowi albo akcjonariusz lub akcjonariusze mniejszościowi spółki zależnej reprezentujący co najmniej 10% kapitału zakładowego mogą zwrócić się do sądu rejestrowego z wnioskiem o wyznaczenie firmy audytorskiej w celu zbadania rachunkowości oraz działalności grupy spółek;
• uprawnienie tzw. squeez-out - zgromadzenia wspólników albo walne zgromadzenie spółki zależnej uczestniczącej w grupie spółek może podjąć uchwałę o przymusowym wykupie udziałów albo akcji wspólników albo akcjonariuszy (co do zasady) reprezentujących nie więcej niż 10% kapitału zakładowego przez spółkę dominującą, która reprezentuje bezpośrednio co najmniej 90% kapitału zakładowego;
• uprawnienie tzw. reverse squeez-out - wspólnik lub wspólnicy mniejszościowi albo akcjonariusz lub akcjonariusze mniejszościowi spółki zależnej reprezentujący co najmniej 10% kapitału zakładowego mogą żądać odkupu ich udziałów albo akcji przez spółkę dominującą, która reprezentuje bezpośrednio, pośrednio lub na podstawie porozumień z innymi osobami co najmniej 90% kapitału zakładowego spółki zależnej uczestniczącej w grupie spółek;
• odpowiedzialność spółki dominującej wobec spółki zależnej za szkodę, która została wyrządzona wykonaniem wiążącego polecenia i która nie została naprawiona w terminie wskazanym w wiążącym poleceniu, chyba że nie ponosi winy. Przy czym za szkodę wyrządzoną jednoosobowej spółce zależnej spółka dominująca odpowiada tylko jeżeli wykonanie wiążącego polecenia doprowadziło do jej niewypłacalności;
• odpowiedzialności spółki dominującej dysponującej odpowiednią większością głosów w spółce zależnej za obniżenie wartości udziałów albo akcji spółki zależnej;
• odpowiedzialność spółki dominującej za szkodę wyrządzoną wierzycielowi spółki zależnej, jeżeli egzekucja przeciwko spółce zależnej uczestniczącej w grupie spółek okaże się bezskuteczna, chyba że spółka dominująca nie ponosi winy lub szkoda nie powstała w następstwie wykonania przez spółkę zależną wiążącego polecenia.

Słusznie zwraca się uwagę, że prawa i obowiązki uregulowane w ramach grupy spółek mogą być różnie oceniane w zależności od przyjętej perspektywy - spółki dominujące albo zależnej, ale też poszczególnych wspólników, członków organów, czy wierzycieli.

‍

‍

Czy grupa spółek to struktura przeznaczona tylko dla dużych firm?

Chociaż prawo holdingowe ogranicza swoje regulacje do kategorii spółek kapitałowych, to przepisy nie odnoszą się do kryterium wielkości tych spółek. Nie ma więc formalnych przeszkód, aby jakakolwiek spółka kapitałowa, niezależnie od swojej wielkości czy złożoności, stworzyła z inna taką spółką grupę spółek.

W praktyce mniejsze podmioty niejednokrotnie tworzą faktyczne holdingi oparte na różnego rodzaju powiązaniach. Podyktowane jest to np. chęcią dywersyfikacji działalności poprzez utworzenie oddzielnych spółek na potrzeby różnych linii biznesowych lub nowych rynków. W takich przypadkach do poszczególnych spółek (jako udziałowcy) oraz do ich pozostałych organów bywają angażowane osoby trzecia, a jednocześnie również twórcy tego rodzaju holdingów niejednokrotnie pozostają w strukturach innych organów spółek zależnych (zarząd, rada nadzorcza) w celu zapewnienia sprawowania kontroli nad tak ukształtowanymi spółkami zależnymi. Zwiększa to jednak zakres codziennych obowiązków tych osób i może utrudniać prowadzenie spraw poszczególnych podmiotów jak i całego holdingu.

Przepisy Kodeksu spółek handlowych dotyczące grupy spółek z mocy ustawy wyposażają spółkę dominującą (a więc pośrednio też tych, którzy za nią stoją) w narzędzia umożliwiające sprawowanie kontroli nad spółkami zależnymi, bez konieczności formalnego zaangażowania w organy tych spółek w sposób przedstawiony powyżej.

Mimo że praktyka stosowania przepisów o grupie spółek, które nie są pozbawione pewnych niejasności, dopiero się kształtuje, powołanie takiej grupy może stanowić kodeksowe wzmocnienie pozycji twórców holdingu, komplementarne wobec instrumentów takich jak porozumienia wspólników czy kontrakty menadżerskie. Przepisy dotyczące grupy spółek wprowadzają też dodatkowe gwarancje wobec osób trzecich angażowanych do spółek zależnych, od których oczekuje się odpowiedniego podporządkowania w świetle interesu holdingu. Dlatego regulacje prawa holdingowego mogą (obustronnie) zachęcać właścicieli nawet mniejszych podmiotów do wycofania się z formalnego uczestnictwa w zarządzie czy radzie nadzorczej spółki zależnej i zaangażowania w tym celu osób trzecich, aby w ten sposób uwolnić swój cenny czas na potrzeby działania w innych ważnych sferach, w których ograniczenie ich aktywności będzie trudniejsze.

‍

W dynamicznie rozwijającym się świecie biznesu, ochrona interesów przedsiębiorstwa nabiera kluczowego znaczenia. Jednym z instrumentów prawnych, który zyskuje na popularności w umowach między przedsiębiorcami, jest klauzula non-solicitation, czyli zakaz zatrudniania. Tego rodzaju postanowienia umowne mają na celu ochronę pracowników, współpracowników i kontrahentów przed próbami przejęcia przez konkurencyjne firmy.

W niniejszym artykule przyjrzymy się bliżej istocie klauzuli non-solicitation, jej znaczeniu, zastosowaniu oraz możliwym konsekwencjom prawnym wynikającym z jej naruszenia. Dowiemy się, jakie korzyści może przynieść przedsiębiorcom stosowanie tej klauzuli, a także jakie są jej ograniczenia i w jaki sposób skutecznie ją wprowadzać, aby zapewnić zgodność z obowiązującymi przepisami prawa. Zapraszamy do lektury!

Czym jest klauzula non-solicitation?

Klauzula NON - SOLICITATION, znana także jako zakaz zatrudniania pracowników (współpracowników, klientów), to postanowienie umowne, które ma na celu ochronę przedsiębiorstwa przed ich utratą na rzecz podmiotów, z którymi przedsiębiorstwo podjęło współpracę.

W praktyce oznacza to, że strony umowy zobowiązują się do powstrzymania się od nakłaniania w nieuczciwy sposób pracowników, współpracowników lub klientów drugiej strony do zakończenia z nią współpracy. Z reguły zakaz zatrudniania obarczony jest karą umowną. Wymagalność zapłaty zachodzi w przypadku, gdy jedna ze stron złamie nałożony na nią zakaz zatrudniania.

Zakaz zatrudniania pracowników a przepisy prawa

W polskim prawie nie znajdziemy definicji tej klauzuli, co nie oznacza, że można ją dowolnie kształtować. Ograniczenia wynikają z Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, Kodeksu pracy, ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji i Kodeksu cywilnego.

Zgodnie z art. 65 ust. 1 Konstytucji, każdemu zapewnia się wolność wyboru i wykonywania zawodu oraz wyboru miejsca pracy. Wyjątki określa ustawa.

Z kolei art. 10 par 1 Kodeksu pracy stanowi o tym, że każdy ma prawo do swobodnie wybranej pracy.

{{widget25}}

‍

Natomiast art. 12 ww. ustawy stanowi, że czynem nieuczciwej konkurencji jest nakłanianie osoby świadczącej na rzecz przedsiębiorcy pracę, na podstawie stosunku pracy lub innego stosunku prawnego lub klientów przedsiębiorcy lub innych osób do rozwiązania umowy, niewykonania lub nienależytego wykonania umowy (w tym nienależytego wykonania obowiązków pracowniczych), w celu przysporzenia korzyści sobie lub osobom trzecim albo szkodzenia przedsiębiorcy.

I w końcu art. 353(1) Kodeksu cywilnego, stanowiącego zasadę swobody umów, zgodnie z którą strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego.

"Największym wyzwaniem związanym z klauzulą zakazującą podbieranie pracowników jest jej szczelność i skuteczność. Należy precyzyjnie wskazać, kiedy mamy do czynienia z podebraniem pracownika i jakie działania w tym zakresie są zakazane. Istotne jest, że przeciwwagą dla takich klauzul mogą być zasady wynikające z innych przepisów, np. wolność zatrudnienia wynikająca z kodeksu pracy." ~ Damian Sawicki, radca prawny

Zastosowanie klauzuli non-solicitation w praktyce

Powyższe przepisy wyznaczają granice klauzuli non-solicitation, wskazując, jak powinna być sformułowana.

Oznacza to, że przedsiębiorcy mogą jedynie zakazać sobie wzajemnie nakłaniania pracowników, współpracowników, klientów drugiej strony lub innych osób do rozwiązania umowy, niewykonania lub nienależytego wykonania umowy. W takim przypadku przedsiębiorca może domagać się naprawienia wyrządzonej szkody, a także zgłosić cały szereg innych roszczeń cywilnoprawnych.

Przejęcie pracowników konkurencyjnego przedsiębiorcy może przybierać postać czynów nieuczciwej konkurencji, jeżeli konkurent posługuje się nieuczciwymi metodami (np. wprowadzeniem w błąd, podstępem, oszustwem). Czynem nieuczciwej konkurencji jest nakłanianie, czyli aktywne działania zmierzające do odebrania pracownika przedsiębiorcy.

W tym miejscu należy podkreślić, że zaproszenie na rozmowę kwalifikacyjną kandydata, który odpowiedział na ogłoszenie o pracy, a następnie złożenie mu oferty, nie jest traktowane jako nakłanianie do rozwiązania umowy w rozumieniu art. 12 ww. ustawy, zatem nie stanowi naruszenia klauzuli non-solicitation. W takim przypadku inicjatywa wychodzi od pracownika, a próba jej ograniczenia będzie naruszeniem swobody zatrudnienia.

Klauzula ta nie może całkowicie zakazać nawiązania współpracy z pracownikami, współpracownikami lub klientami kontrahenta niezależnie od okoliczności.

W orzecznictwie wskazuje się, że rzeczą przedsiębiorców nie jest ograniczanie innych podmiotów w podejmowaniu dodatkowych zajęć zarobkowych. Jest to sprzeczne z obowiązującymi przepisami i zasadami współżycia społecznego, jako ograniczające konstytucyjną zasadę wolności pracy i uderzające bezpośrednio w interesy osób, które nie związały się umową, natomiast są niejako „przedmiotem” umowy zawartej przez podmioty trzecie (strony umowy non-solicitation). Taki sposób sformułowania klauzuli stwarza wysokie ryzyko uznania jej za nieważną.

"klauzula zakazująca podbierania pracowników powinna być obowiązkowym elementem umów zawieranych z kontrahentami w poszczególnych branżach. Doskonałym przykładem jest branża kreatywna, agencje digital albo IT, w których podbieranie pracowników albo przejmowanie ich do struktur wewnętrznych klientów jest powszechne." ~ Damian Sawicki, radca prawny

‍

Stanowisko sądów na temat zakazu zatrudniania

Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z 12 grudnia 2019 r. wskazał, że:

„Znamieniem czynu zdefiniowanego w art. 12 ust. 2 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji jest „nakłanianie”. Chodzi więc o zachowania celowe, zmierzające do doprowadzenia do zniechęcenia klienta do podmiotu, z którym dotychczas wiązała go umowa, przy czym sposób w jaki owo nakłanianie się odbywa nie jest oparty jedynie na atrakcyjności własnej oferty. Nakłanianiu temu będą najczęściej towarzyszyły zachęty zmierzające do rozwiązania dotychczasowej umowy i przejęcia klienta, przy czym klient ten nie miałby szansy na uzyskanie pewnej gratyfikacji, gdyby uprzednio nie rozwiązał umowy z konkurentem przedsiębiorcy przejmującego.”

Natomiast Sąd Okręgowy w Warszawie w wyroku z dnia 12 października 2021 r. wskazał, że:

„W myśl art. 12 ust. 2 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji nie jest zaś zabronione uczciwe przejmowanie klientów w następstwie atrakcyjności własnej oferty a nawet cech osobowości i charakteru podmiotu świadczącego usługi.”

Różnice między klauzulą non-solicitation a klauzulą non-compete

W obrocie możemy spotkać podobną do klauzuli non- solicitation, klauzulę non-compete.

Choć obie mają na celu ochronę przedsiębiorstwa przed odejściem pracowników, współpracowników lub klientów do konkurencji, różnią się one od siebie znacząco.

Klauzula non-compete, czyli o zakazie konkurencji, ma na celu ograniczenie możliwości prowadzenia działalności konkurencyjnej przez jedną ze stron umowy. W konsekwencji nie występuje tu ryzyko uznania tej umowy za nieważną z uwagi na to, że dotyczy ona de facto osób trzecich, ponieważ w tej umowie to współpracownik, pracownik lub klient zobowiązuje się, że nie podejmie współpracy z podmiotem konkurencyjnym.

Prawidłowo sformułowana klauzula o zakazie konkurencji jest zgodna z prawem i nie narusza wolności pracy, ponieważ strona dobrowolnie zgadza się na takie ograniczenie jej praw, podpisując umowę.

Więcej o klauzuli non-compete dowiesz się z naszego artykułu Zakaz konkurencji - na co zwrócić uwagę?.

Non-solicitation - podsumowanie

Klauzula zakazu zatrudniania (non-solicitation) wymaga przemyślanego i starannego sformułowania, aby była skuteczna i zgodna z przepisami prawa. W przeciwnym razie może wystąpić ograniczenie wolności pracy podmiotu, który umową nie jest związany. Takie ograniczenie można uznać za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego oraz ograniczające swobodę konkurencji, a w konsekwencji nieważne. Dlatego przedsiębiorcy powinni skupić się na precyzyjnym określeniu zakazu nakłaniania i działań stanowiących nieuczciwą konkurencję.

Alternatywą jest stosowanie w umowach z pracownikami, współpracownikami i klientami klauzuli non-compete (zakaz konkurencji), który nie narusza gwarancji wolności pracy.

Niezależnie od wybranego rozwiązania, kluczowe jest odpowiednie sformułowanie klauzul konkurencyjnych i samej umowy, aby była skuteczna i możliwa do wyegzekwowania.

‍

Jaka jest rola członka zarządu w spółce z o.o.?

Rola członka zarządu jest w spółce z o.o. kluczowa. To członkowie zarządu tworzą organ, jakim jest zarząd spółki. Natomiast zarząd spółki z o.o. prowadzi jej sprawy i reprezentuje spółkę. Posiada on zatem kompetencje do działania zarówno w sferze wewnętrznej (prowadzenie spraw), jak i zewnętrznej (reprezentacja) spółki. To zarząd odpowiedzialny jest za bieżące funkcjonowanie spółki z o.o., w tym zarządzanie jej finansami i ma możliwość m.in. zaciągania w imieniu spółki zobowiązań - zawierania w jej imieniu różnego rodzaju umów. Niejednokrotnie też zarząd składa się z jednego tylko członka albo pomimo powołania do zarządu kilku członków przyjęte w spółce zasady reprezentacji nadają każdemu z nich uprawnienie do samodzielnego reprezentowania spółki. W tym należy upatrywać przyczyn uzasadniających możliwość ponoszenia odpowiedzialności za zobowiązania spółki przez członków jej zarządu. Zależy to jednak od wystąpienia konkretnych okoliczności, które taką odpowiedzialność powodują.

W jakich sytuacjach członkowie zarządu ponoszą odpowiedzialność za zobowiązania spółki z o.o.?

Co do zasady za długi spółki odpowiedzialność ponosi sama spółka z o.o. będąc podmiotem (osobą prawną) samodzielnie występującym w obrocie i dysponującym własnym majątkiem.

Jest to ogólna reguła, od której istnieją wyjątki. W takich szczególnych przypadkach odpowiedzialność za długi spółki może rozciągać się na członków zarządu spółki (odpowiedzialność za długi sp. z o.o. mogą ponosić też wspólnicy spółki z o.o., o czym możesz przeczytać klikając tutaj).

Taki wyjątek wynika z art. 299 § 1 Kodeksu spółek handlowych, który stanowi, że jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, członkowie zarządu odpowiadają solidarnie za jej zobowiązania.

Mimo tego zgodnie z art. 299 § 2 ww. ustawy członek zarządu może uwolnić się od tej odpowiedzialności, jeżeli wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub w tym samym czasie wydano postanowienie o otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego albo o zatwierdzeniu układu w postępowaniu w przedmiocie zatwierdzenia układu, albo że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło nie z jego winy, albo że pomimo niezgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewydania postanowienia o otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego albo niezatwierdzenia układu w postępowaniu w przedmiocie zatwierdzenia układu wierzyciel nie poniósł szkody.

Dodatkowo z § 4. wynika, że członkowie zarządu nie ponoszą odpowiedzialności za niezłożenie wniosku o ogłoszenie upadłości w czasie, gdy prowadzona jest egzekucja przez zarząd przymusowy albo przez sprzedaż przedsiębiorstwa, na podstawie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego, jeżeli obowiązek złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości powstał w czasie prowadzenia egzekucji.

Okoliczności na podstawie których członek zarządu może ponosić odpowiedzialność za zobowiązania spółki z o.o. - na co warto zwrócić uwagę?

W odniesieniu do okoliczności na podstawie których członek zarządu może ponosić odpowiedzialność za zobowiązania spółki z o.o., warto zwrócić uwagę na następujące kwestie:

• przyjmuje się, że odpowiedzialność za zobowiązania spółki ma charakter subsydiarny - powstaje dopiero w przypadku bezskuteczności egzekucji z majątku spółki;
• odpowiedzialność ta ma jednocześnie charakter solidarny - wszyscy członkowie zarządu odpowiadają solidarnie wobec wierzycieli spółki; tzn. wierzyciel ma wybór i może żądać zapłaty długu od wszystkich członków zarządu, jedynie wybranych członków zarządu, a nawet tylko jednego z nich;
• odpowiedzialność dotyczy zobowiązania, które istniało w czasie pełnienia funkcji członka zarządu w spółce;
• każdy członek zarządu odpowiada całym swoim majątkiem;
• jednak bezskuteczna egzekucja przeciwko spółce z o.o. nie przesądza jeszcze o odpowiedzialności członka zarządu za długi spółki - członek zarządu może się od niej uwolnić wykazując, że zaistniały okoliczności egzoneracyjne, którymi są:
• wykazanie, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości spółki;
• wykazanie, że w czasie właściwym do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości wydano postanowienie o otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego albo o zatwierdzeniu układu w postępowaniu w przedmiocie zatwierdzenia układu;
• wykazanie, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło nie z winy tego członka zarządu spółki;
• wykazanie braku szkody wierzyciela, mimo niezgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewydania postanowienia o otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego albo niezatwierdzenia układu w postępowaniu w przedmiocie zatwierdzenia układu.
• ponadto członkowie zarządu nie ponoszą odpowiedzialności za niezłożenie wniosku o ogłoszenie upadłości w czasie, gdy prowadzona jest egzekucja przez zarząd przymusowy albo przez sprzedaż przedsiębiorstwa, na podstawie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego, jeżeli obowiązek złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości powstał w czasie prowadzenia egzekucji

{{widget12}}

Oprócz tego co wynika z treści przytoczonych powyżej przepisów, warto zwrócić też uwagę na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 kwietnia 2023 r. (sygn. akt P 5/19) oraz jego wpływ na art. 299 Kodeksu spółek handlowych. Trybunał orzekł, że:

• art. 299 § 1 i 2 Kodeksu spółek handlowych w zakresie, w jakim nie przewiduje możliwości, aby pozwany były członek zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością uwolnił się od odpowiedzialności poprzez wykazanie, że wierzytelność, stwierdzona orzeczeniem, na podstawie którego wszczęto przeciwko spółce bezskuteczną egzekucję, nie istnieje, w sytuacji, w której orzeczenie zapadło w postępowaniu wszczętym po dacie utraty przez pozwanego statusu członka zarządu spółki, jest niezgodny z art. 45 ust. 1 oraz art. 77 ust. 2 Konstytucji;
• art. 365 § 1 Kodeks postępowania cywilnego w zakresie, w jakim przewiduje związanie sądu orzeczeniem, na podstawie którego wszczęto przeciwko spółce z ograniczoną odpowiedzialnością bezskuteczną egzekucję, w procesie wytoczonym na podstawie art. 299 § 1 Kodeks spółek handlowych przeciwko pozwanemu, który utracił status członka zarządu spółki przed datą wszczęcia postępowania, w którym orzeczenie przeciwko spółce zapadło, jest niezgodny z art. 45 ust. 1 oraz art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Tym samym wyrok Trybunału Konstytucyjnego zwiększa zakres ochrony byłego członka zarządu przed ponoszeniem solidarnej odpowiedzialności za długi spółki, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, poprzez umożliwienie takiemu byłemu członkowi zarządu kwestionowania, że dług spółki w ogóle istnieje.

Czy odpowiedzialność członków zarządu za zobowiązania spółki z o.o. jest ograniczona?

Co do zasady za długi spółki odpowiedzialność ponosi sama spółka z o.o. Dopiero niewłaściwe z punktu widzenia przepisów prawa zachowanie członków zarządu wobec kondycji finansowej spółki, tak jak zostało one uregulowane w art. 299 Kodeksu spółek handlowych, powoduje powstanie szczególnej - bo subsydiarnej (posiłkowej) - odpowiedzialności członków zarządu za zobowiązania spółki.

Z tego punktu widzenia ograniczenie odpowiedzialności, o którym mowa w nazwie spółki z o.o., można odnieść do zarządu takiej spółki.

Warto przy tym pamiętać, że art. 299 Kodeksu spółek handlowych nie jest jedyną regulacją dotycząca odpowiedzialności członków zarządu spółki za jej zobowiązania. Taka odpowiedzialność członków zarządu spółki może powstać również na gruncie innych przepisów prawa, np. Ordynacji podatkowej - za zobowiązania podatkowe spółki, lub przepisów Prawa upadłościowego. Jeśli natomiast członek zarządu jest jednocześnie wspólnikiem spółki z o.o., wówczas może równolegle ponosić odpowiedzialność za zobowiązania spółki także z tego tytułu (o tym przeczytasz w artykule >> dotyczącym odpowiedzialności wspólnika za zobowiązania spółki z o.o.<<).